నిపత్య పాదౌ ప్రతివన్ద్య హృష్టో నివేదయామాస హరప్రసాదమ్
ఆయన పాదాల వద్ద పడి, ఆనందంతో నమస్కరించి, హరుడి అనుగ్రహాన్ని తెలియజేశాడు.
క్రౌఞ్చస్య మృత్యుః శరణాగతార్థం పాపాపహం పుణ్యవివర్ధనం చ
క్రౌంచుని మరణం, ఆశ్రయానికి వచ్చినవాడి కోసం, పాపాలను తొలగించి, పుణ్యాన్ని పెంచేందుకు జరిగింది.
స కేన వద నిర్భిన్నః శరేణ దితిజేశ్వరః
దైత్యాధిపతిని ఎవరు బాణంతో గాయపరిచారో చెప్పు.
సూరో ఽసైన్యదమనో బలవాన్ సుహృత్సు విప్రాన్ధదీనకృపణేషు సమానభావః
ఆయన యుద్ధంలో అపరాజితుడు, మహాబలుడు, స్నేహితులు, బ్రాహ్మణులు, బీదలు, దురదృష్టులందరిపట్ల సమానంగా ఉండేవాడు.
పాతాలకేతుం నిజఘాన పృష్ఠే బాణేన చన్ద్రార్ధనిభేన వేగాత్
పాతాళకేతువును, అర్ధచంద్రాకారమైన వేగవంతమైన బాణంతో వెనుకవైపు గాయపరిచాడు.
యేనాసౌ పత్రిణా దైత్యం నిజఘాన నృపాత్మజః
ఆ దైత్యుడిని పక్షిరూప బాణంతో రాజకుమారుడు ఎవరి చేత హతమార్చాడో చెప్పు.
పపాతాలకేతుస్తపసో ఽస్య విఘ్నం కరోతి మౌఢ్యాత్ స సమాధిభఙ్గమ్
పాతాళకేతువు మూర్ఖత్వంతో అతని తపస్సును అడ్డగించి, ధ్యానాన్ని భంగం చేశాడు.
ఆకాశమీక్ష్యాథ స దీర్ఘముష్ణం ముమోచ నిఃశ్వాసమనుత్తమం హి
ఆ తరువాత, ఆకాశాన్ని చూచి, దీర్ఘంగా, వేడిగా, లోతైన ఊపిరిని విడిచాడు.
అసౌ తురఙ్గో బలవాన్ క్రమేత అహ్నా సహస్రాణి తు యోజనానామ్
ఆ బలమైన గుర్రం ఒకే రోజు వేల యోజనాలు దాటి పోగలదు.
స్థితస్తపస్యేవ తతో మహర్షిర్దైత్యం సమేత్య విశిఖైర్నృపజో బిభేద
తర్వాత, తపస్సులో ఉన్న మహర్షిలా నిలబడి, ఆ దైత్యుడిని ఎదుర్కొని, రాజకుమారుడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
వాక్ కస్యాదేహినీ జాతా పరం కౌతూహలం మమ
ఈ మాట ఎవరి నుండి పుట్టిందో చెప్పు, ఓ దేహరహితుడా! నాకు చాలా ఆసక్తిగా ఉంది.
నిసృష్టవాన్ భూవలయే తురఙ్గం ఋతధ్వజస్యైవ సుతార్థమాశు
ఋతధ్వజుని కుమార్తె కోసం, అతడు గుర్రాన్ని త్వరగా భూమిపై విడిచాడు.
రాజ్ఞః కువలయాశ్వస్య కోర్ఽథో నృపసుతస్య చ
కువలయాశ్వ మహారాజు మరియు రాజకుమారుని ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
లావణ్యరాశిః శశికాన్తితుల్యా మదాలసా నామ మదాలసైవ
ఆమె అందానికి నిలయం, చంద్రకాంతికి సమానమైన కాంతి కలిగి, మదాలసా అనే పేరు గలది — నిజంగా మదాలసా ఆమె.
పాతాలకేతుస్తు జహార తన్వీం తస్యార్థతః సో ఽశ్వవరః ప్రదత్తః
కాని పాతాళకేతువు ఆ సన్నని యువతిని అపహరించాడు; ఆమె కోసం ఆ ఉత్తమ గుర్రాన్ని ఇచ్చారు.
దృష్టో యథా దేవపతిర్మహేన్ద్రః శచ్యా తథా రాజసుతో మృగాక్ష్యా
దేవేంద్రుడు శచీదేవిని ఎలా చూశాడో, అలాగే రాజకుమారుడు మృగనయనిని చూశాడు.
హిరణ్యాక్షసుతో ధీమాన్ కిమచేష్టత వై పునః
హిరణ్యాక్షుని కుమారుడు, తెలివైన వాడు, తరువాత ఏమి చేసాడో చెప్పు.
క్రోధం చక్రే సుదుర్బుద్ధిర్దేవానాం దేవసైన్యహా
దేవతల సైన్యాన్ని సంహరించిన ఆ దుష్టుడు, భయంకరమైన కోపంతో మండిపడ్డాడు.
నిర్జగామాథ పాతాలాద్ విచచార చ మేదినీమ
తర్వాత అతడు పాతాళం నుంచి బయటకు వచ్చి, భూమి మీద తిరిగాడు.
దృష్టా గౌరీ చ గిరిజా సఖీమధ్యే స్థితాశుభా
అతడు, తన స్నేహితుల మధ్య నిలబడి ఉన్న, శుభరూపమైన గౌరీ దేవిని చూశాడు.
తాం దృష్ట్వా చారుసర్వాఙ్గీం గిరిరాజసుతాం వనే
అందమైన ప్రతి అవయవంతో, పర్వతరాజు కుమార్తెను అడవిలో చూసి—
కస్యేయం చారుసర్వాఙ్గీ వనే చరతి సున్దరీ
ఈ అందమైన రూపవతి ఎవరి అమ్మాయో, అడవిలో తిరుగుతోంది?
తన్మదీయేన జీవేన క్రియతే నిష్ఫలేన కిమ్
నా జీవితం నాకు ప్రయోజనం లేకుండా ఉంటే, దాని ఉపయోగం ఏమిటి?
అతో ధిఙ్ మమ రూపేణ కిం స్థిరేణ ప్రయోజనమ్
అందుకే, నా అందానికి లాభం ఏమిటి? అది నాకేమీ తీరకపోతే దాని అవసరం ఏమిటి?
యో మామసితకేశాం తాం యోజయేన్ మృగలోచనామ్
ఎవడైనా నన్ను ఆ నల్ల జుట్టు, మృగనయన వనితతో కలిపితే—
పిధాయ కర్ణో హస్తాభ్యాం శిరఃకమ్పం వచో ఽబ్రవీత్
చేతులతో చెవులను మూసుకుని, తల ఊపుతూ ఇలా అన్నాడు:
లోకనాథస్య భార్యోయం శఙ్కరస్య త్రిశూలినః
ఆమె లోకనాథుడు, త్రిశూలధారి శంకరుని భార్య.
భవతః పరదారోయం మా నిమజ్జ రసాతలే
ఆమె పరాయివాడు భార్య, ప్రభూ! నీవు పాతాళంలో మునిగిపోకు.
శత్రవస్తే ప్రకుర్వన్తు పరదారావగాహనమ్
నీ శత్రువులు మాత్రమే పరాయివాడు భార్యను ఆశించాలి.
దృష్ట్వా సైన్యం విప్రధేనుప్రసక్తం తథ్యం పథ్యం సర్వలోకే హితం చ
బ్రాహ్మణుల గోవును కాపాడుతున్న సైన్యాన్ని చూసి, అది నిజమైనది, మంచిది, లోకానికి మేలు చేసేదని గ్రహించాడు.