ఏష తీర్థవరః పుణ్యో దేవగన్ధర్వపూజితః
ఇది ఎంతో పవిత్రమైన తీర్థం, దేవతలు, గంధర్వులు పూజించిన స్థలం.
స్నాతమాత్రస్య చాద్యైవ కపాలం పరిమోక్ష్యతి
ఇక్కడ ఈ రోజు స్నానం చేసినవారికి వెంటనే కపాలం విడిపోతుంది.
కపాలమోచనేత్యేవం తీర్థం చేదం భవిష్యతి
అందువల్ల ఈ తీర్థం 'కపాలమోచనం' అని పేరుపడుతుంది.
కపాలమోచనే సస్నౌ వేదోస్తవిధినా మునే
ఓ మునీ, వేదవిధానంగా కపాలమోచనంలో ఆయన స్నానం చేశాడు.
నామ్నా బభూవాథ కపాలమోచనం తత్తీర్థవర్యం భగవత్ప్రసాదాత్
భగవంతుని కృపతో ఆ ఉత్తమ తీర్థం 'కపాలమోచనం' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైంది.
అనేన కారణేనాసౌ దక్షేణ న నిమన్త్రితః
ఈ కారణంతో దక్షుడు ఆయనను ఆహ్వానించలేదు.
యజ్ఞే చార్హాపి దుహితా దక్షేణ న నిమన్త్రితా
దక్షుడు తన యజ్ఞానికి తన యోగ్యమైన కుమార్తెను కూడా పిలవలేదు.
జయా జగామ శైలేన్ద్రం మన్దరం చారుకన్దరమ్
జయా పర్వతాధిపతిని, అందమైన గుహలతో ఉన్న మందర పర్వతాన్ని చేరింది.
కిమర్థం విజయా నాగాజ్జయన్తీ చాపరాజితా
విజయా ఎందుకు రాలేదు? అలాగే జయంతీ, అపరాజితా ఎందుకు రాలేదు?
గతా నిమన్త్రితాః సర్వా మఖే మాతామహస్య తాః
ఆహ్వానించబడిన వారందరూ తమ తాతయ్య యజ్ఞానికి వెళ్లారు.
అహం సమాగతా ద్రష్టుం త్వాం తత్ర గమనోత్సుకా
నిన్ను చూడాలని, అక్కడికి వెళ్లాలని ఆశతో నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
నామన్త్రితాసి తాతేన ఉతాహోస్విద్ వ్రజిష్యసి
నీ తండ్రి నిన్ను పిలవలేదా? లేకపోతే నువ్వు వెళ్ళబోతున్నావా?
మాతృష్వసః శశాఙ్కశ్చ సపత్నీకో గతః క్రతుమ్
నా మామయ్య శశాంకుడు కూడా తన భార్యతో కలిసి యజ్ఞానికి వెళ్లాడు.
నిమన్త్రితాః క్రతౌ సర్వే కిం నాసి త్వం నిమన్త్రితా
యజ్ఞానికి అందరినీ పిలిచారు. నిన్ను మాత్రం ఎందుకు పిలవలేదు?
మన్యునాభిప్లుతా బ్రహ్మన్ పఞ్చత్వమగమత్ తతః
కోపంతో మునిగిపోయిన ఆమె, బ్రాహ్మణా, చివరికి ప్రాణాలు విడిచింది.
ముఞ్చతీ వారి నేత్రాభ్యాం సస్వరం విలలాప హ
కళ్ల నుంచి నీళ్ళు కార్చుకుంటూ, ఆమె గొంతెత్తి ఏడ్చింది.
ఆః కిమేతదితీత్యుక్త్వా జయాభ్యాశముపాగతః
‘‘అయ్యో, ఇది ఏమిటి?’’ అని చెప్పి, జయ దగ్గరకు వచ్చాడు.
కృత్తాం పరశునా భూమౌ శ్లథాఙ్గీం పతితాం సతీమ్
పరశువుతో కోసివేయబడిన ఆమె, భూమిపై పడిపోయి, శరీరమంతా శక్తిలేని స్థితిలో కనబడ్డది.
కిమియం పతితా భూమౌ నికృత్తేవ లతా సతీ
ఈ సతీ ఎందుకు భూమిపై పడిపోయింది? కోసిన వల్లి లాగా ఎందుకు ఉంది?
శ్రత్వా మఖస్థా దక్షస్య భగిన్యః పతిభిః సహ
దీని విషయం విని, యజ్ఞంలో ఉన్న దక్షుడి అక్కచెల్లెళ్లు, తమ భర్తలతో కలిసి—
మాతృష్వసా విపన్నేయమన్తర్దుఃఖేన దహ్యతీ
ఆమె మేనత్త అంతరంగిక బాధతో తడిసి పోయింది.
క్రుద్ధస్య సర్వగాత్రేభ్యో నిశ్చేరుః సహసార్చిషః
కోపంతో ఉన్న అతని శరీరమంతా అగ్ని జ్వాలలు ఉప్పొంగాయి.
గణాః సింహముఖా జాతా వీరభద్రపురోగమాః
వీరభద్రుడు ముందుండగా, సింహ ముఖాలతో కూడిన గణాలు పుట్టుకొచ్చాయి.
గతః కనఖలం తస్మాద్ యత్ర దక్షో ఽయజత్ క్రతుమ్
అతడు కనఖలానికి వెళ్లాడు, అక్కడ దక్షుడు యజ్ఞం నిర్వహిస్తున్నాడు.
దిశి ప్రతీచ్యుత్తరాయాం తస్థౌ శూలధరో మునే
వాయవ్య దిశలో, మునీశ్వరా, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవాడు నిలబడ్డాడు.
మధ్యే త్రిరశూలధృక్ శర్వస్తస్థౌ క్రోధాన్మహామునే
మధ్యలో, మహర్షీ, కోపంతో త్రిశూలాన్ని మూడు చోట్ల పట్టుకుని శర్వుడు నిలిచాడు.
ఋషయో యక్షగన్ధర్వాః కిమిదం త్విత్యచిన్తయన్
ఋషులు, యక్షులు, గంధర్వులు—‘‘ఇది ఏమిటి?’’ అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.
ద్వారపాలస్తదా ధర్మో వీరభద్రముపాద్రవత్
అప్పుడు ద్వారపాలుడైన ధర్ముడు, వీరభద్రుడి మీద దూకాడు.
కరేణైకేన జగ్రాహ త్రిశులం వహ్నిసన్నిభమ్
ఒక చేతితో అగ్నిలా మండుతున్న త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నాడు.
చతుర్థేన గదాం గృహ్య ధర్మమభ్యద్రవద్ గణః
మరో చేతితో గదను పట్టుకుని, ఆ గణం ధర్ముడి మీద దాడి చేశాడు.