ఉద్భవం తస్య తీర్థస్య భగవాన్ ప్రబ్రవీతు నః
ఆ తీర్థం ఎలా ఉద్భవించిందో భగవంతుడు మాకు చెప్పాలి.
యస్యాం హి పితరో దివ్యాః పూజ్యాస్మాభిః ప్రయన్తతః
దానిలో మనం ప్రయాణించే ముందు దివ్య పితృదేవతలను పూజించాలి.
కురుక్షేత్రోద్భవం పుణ్యం ప్రోక్తవాంస్తాం తిథీమపి
కురుక్షేత్రంలో పుట్టిన పవిత్రమైన ఆ తిథిని కూడా ఆయన వివరించారు.
కృస్యాదౌ సమభవదృక్షాత్ సంవరణో ఽవత్
వ్యవసాయ కాలం మొదలయ్యే సమయానికి, నక్షత్రం నుండి సంవరణుడు జన్మించాడు.
బాల్యే ఽపి ధర్మనిరతో మద్భక్తశ్చ సదాభవత్
బాల్యంలోనే ధర్మానికి నిబద్ధుడై, ఎప్పుడూ నా భక్తుడిగా ఉండేవాడు.
స చాస్యాధ్యాపయామాస సాఙ్గాన్ వేదానుదారధీః
ఆ మహాత్ముడు అతనికి వేదాలను అన్ని శాఖలతో కూడి బోధించాడు.
సర్వకర్మసు నిక్షిప్య వసిష్ఠం తపసాం నిధిమ్
అన్ని పనులను తపస్సులో నిధిగా ఉన్న వశిష్ఠుని వద్ద అప్పగించి,
వైభ్రాజం స జగామాథ అథోన్మాదనమభ్యయాత్
ఆ తర్వాత వైభ్రాజ నగరానికి వెళ్లి, అక్కడి నుంచి పిచ్చితనంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
అవితృపతః సుగన్ధస్య సమన్తాద్ వ్యచరద్ వనమ్
సువాసనతో తృప్తి చెందక, అన్ని దిశలలో అడవిలో తిరిగాడు.
కహ్లారపద్మకుముదైః కమలేన్దీవరైరపి
నీలకహ్లారాలు, ఎర్ర పద్మాలు, తెల్ల కుముదాలు, పగలు వికసించే కమలాలతో కూడి,
తాసాం మధ్యే దదర్శాథ కన్యాం సంవరణో ఽధికామ్
అవి మధ్యలో సంవరణుడు అందరిని మించిపోయే ఒక యువతిని చూశాడు.
జాతః సా చ తమీక్ష్యైవ కామబాణాతురాభవత్
ఆమె అతన్ని చూసిన వెంటనే ప్రేమబాణానికి గురైంది.
రాజా చలాసనో భూమ్యాం నిపపాత తురఙ్గమాత్
రాజు, గుర్రం మీద కూర్చున్న స్థానం కదిలిపోవడంతో నేలపై పడిపోయాడు.
సిషిచుర్వారిణాభ్యేత్య లబ్ధసంజ్ఞో ఽభవత్ క్షణాత్
వారు దగ్గరకి వచ్చి నీళ్లు చల్లి, అతను క్షణంలోనే స్పృహ పొందాడు.
తాభిరాశ్వాసితా చాపి మధురైర్వచనామ్బుభిః
వారు మధురమైన మాటలతో నీరులా అతన్ని ఓదార్చారు.
గతస్తు మేరుశిఖరం కామచారీ యథామరః
అతను దేవతలా స్వేచ్ఛగా తిరుగుతూ, మేరు శిఖరానికి వెళ్లాడు.
తదాప్రభృతి నాశ్నాతి దివా స్వపితి నో నిశి
ఆ సమయం నుండి, అతను పగలు తినలేదు, రాత్రి నిద్రపోలేదు.
తపతీతాపితం వీరం పార్థివం తపసాం నిధిః
తపస్సులో నిధిగా ఉన్న వశిష్ఠుడు, బాధతో కాలిపోతున్న రాజును బాధించాడు.
వివేశ దేవం తిగ్మాంశు దదర్శ స్యన్దనే స్థితమ్
అతను దేవుడిని దర్శించేందుకు వెళ్లి, రథంలో నిలబడి ఉన్న తేజోమయుడిని చూశాడు.
ప్రతిప్రణమితశ్చాసౌ భాస్కరేణావిశద్ రథే
భాస్కరుడు నమస్కరించగా, అతను రథంలోకి ప్రవేశించాడు.
శోభతే వారుణిః శ్రీమాన్ ద్వితీయ ఇవ భాస్కరః
శ్రీమంతుడైన వారుణి, రెండవ సూర్యుడు లాగా ప్రకాశించాడు.
పృష్టశ్చాగమనే హేతుం ప్రత్యువాచ దివాకరమ్
అతడిని ఎందుకు వచ్చావో అడిగినప్పుడు, వారుణి తన రాకకు కారణాన్ని సూర్యునికి వివరించాడు.
సుతాం సంవరణస్యార్థే తస్య త్వం దాతుమర్హసి
సంవరణుని కుమార్తె కోసం వచ్చాను; ఆమెను అతనికి ఇవ్వాలని నీవు చేయాలి.
గృహాగతాయ ద్విజపుఙ్గవాయ రాజ్ఞోర్ఽథతః సంవరణస్య దేవాః
రాజు సంవరణుని తరఫున ఇంటికి వచ్చిన గొప్ప బ్రాహ్మణునికి దేవతలు—
సా చాపి సంస్మృత్య నృపాత్మజం తం కృతాఞ్జలిర్వారుణిమాహ దేవీ
ఆమె, ఆ రాజకుమారుని గుర్తు చేసుకొని, చేతులు జోడించి వారుణిదేవికి ఇలా చెప్పింది.
దృష్టో హ్యరణ్యే ఽమరగర్భతుల్యో నృపాత్మజో లక్షణతో ఽభిజానే
అరణ్యంలో ఆ రాజకుమారుని చూశాను—అమరుని బిడ్డలా ఉన్నాడు; అతని లక్షణాలు చూసి గుర్తుపట్టాను.
కటిస్తథా సింహకటిర్యథైవ క్షామం చ మధ్యం త్రిబలీనిబద్ధమ్
అతని నడుము సింహపు నడుములా ఉంది, మధ్య భాగం సన్నగా, మూడు మడతలతో అలంకరించబడి ఉంది.
హస్తౌ తథా పద్మదలోద్భవాఙ్కౌ ఛత్రాకృతిస్తస్య శిరో విభాతి
అతని చేతులు, కాళ్లు తామరాకుల్లా ఉన్నాయి; అతని తల గొడుగు ఆకారంలో మెరిసిపోతుంది.
దీర్ఘాశ్చ తస్యాఙ్గులయః సుపర్వాః పద్భ్యాం కరాభ్యాం దశనాశ్చ సుభ్రాః
అతని వేళ్లు పొడవుగా, బాగుగా జతకట్టబడి ఉన్నాయి; అతని పళ్ళు అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
రక్తస్తథా పఞ్చసు రాజపుత్రః కృష్ణశ్చతుర్భిస్త్రిభిరానతో ఽపి
రాజకుమారుడు ఐదు చోట్ల ఎరుపుగా, నాలుగు చోట్ల నల్లగా, మూడు చోట్ల వంగినట్టు ఉన్నాడు.