వ్యద్రావయత్ స తాన్ యక్షాన్ ఖఙ్గపాణిర్భయఙ్కరః
ఆయన భయంకరంగా ఖడ్గాన్ని చేతపట్టుకొని ఆ యక్షులను తరిమికొట్టాడు.
ఋతే సంరక్షితారం హి మహిషం రమ్భనన్దనమ్
కాని రంభ కుమారుడైన మహిషుడు, రక్షకుడిగా మిగిలిపోయాడు.
యో ఽజయత్ సర్వతో దేవాన్ సేన్ద్రరుద్రార్కమారుతాన్
అతడు ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, సూర్యుడు, మారుతులు సహా అందరు దేవతలను అన్ని వైపులా జయించాడు.
రాజ్యే ఽభిషిక్తశ్చ మహాసురేన్ద్రైర్వినిర్జితైః శమ్బరతారకాద్యైః
శంబరుడు, తారకుడు మొదలైన మహాసురులను ఓడించి, అసురేంద్రుల చేత రాజ్యంలో అభిషేకం పొందాడు.
స్థానాని త్యక్తాని శశీన్ద్రభాస్కరైర్ధర్మశ్చ దూరే ప్రతియోజితశ్చ
చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు తమ స్థానాలను వదిలిపెట్టారు; ధర్మం దూరంగా తోసిపారబడింది.
జగ్ముః పురస్కృత్య రిచామహం తే ద్రష్టుం తదా చక్రధరం శ్రియః పతిమ్
ఆ సమయంలో నేను ఒక ఋచతో ముందుండి, వారు శ్రీమహావిష్ణువును దర్శించడానికి వెళ్లారు.
దృష్టావా ప్రణమ్యైవ చ సిద్దిసాధకౌ న్యవేదయంస్తన్మహిషాదిచేష్టితమ్
ఆయనను దర్శించి, నమస్కరించి, విజయాన్ని సాధించే వారు ఇద్దరూ మహిషాసురుని చేసిన పనులను ఆయనకు వివరించారు.
ఆక్రమ్య నాకాత్తు నిరాకృతా వయం కృతావనిస్థా మహిషాసురేణ
మహిషాసురుడు మమ్మల్ని స్వర్గం నుండి తరిమివేసి, భూమిపై ఉండేలా చేశాడు.
న చేద్ వ్రజామో ఽద్య రసాతలం హి సంకాల్యమానా యుధి దానవేన
ఈ రోజు మనం పాతాళానికి పోకపోతే, యుద్ధంలో ఆ దానవుడు మనల్ని నాశనం చేస్తాడు.
దృష్ట్వాథ చక్రే సహసైవ కోపం కాలాగ్నికల్పో హరిరవ్యయాత్మా
ఇది చూసి, అవినాశి హరిదేవుడు కాలాగ్ని వంటి కోపంతో అకస్మాత్ కోపించాడు.
తథైవ శక్రాదిషు దైవతేషు మహర్ద్ధి తేజో వదనాద్ వినిఃసుతమ్
అదే విధంగా, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల ముఖాల నుండి గొప్ప తేజస్సు వెలువడింది.
కాత్యాయనస్యాప్రతిమస్య తేన మహర్షిణా తేజ ఉపాకృతం చ
అదంతా అపూర్వుడైన మహర్షి కాత్యాయనుడు ఆ తేజస్సును కూడగట్టాడు.
తస్మాచ్చ జాతా తరలాయతాక్షీ కాత్యాయనీ యోగవిశుద్ధదేహా
ఆ తేజస్సు నుండి, విశాలమైన చంచలమైన కళ్లతో, యోగశుద్ధమైన శరీరంతో కాత్యాయనీ జన్మించింది.
యామ్యేన కేశా హరితేజసా చ భుజాస్తథాష్టాదశ సంప్జజ్ఞిరే
ఆమె జుట్టు యమునుంచి, చేతులు హరిదేవుని తేజస్సుతో, అలా పదెనిమిది చేతులు ఏర్పడ్డాయి.
ఊరబ చజఙ్ఘే చ నితమ్బసంయుతే జాతే జలేశస్య తు తేజసా హి
ఆమె తొడలు, కాళ్లు, నితంబాలు జలదేవుని తేజస్సుతో ఏర్పడ్డాయి.
దివాకరాణమపి తేజసాఙ్గులీః కరాఙ్గులీశ్చ వసుతేజసైవ
ఆమె వేళ్లు సూర్యుని తేజస్సుతో, చేతి వేళ్లు భూమి తేజస్సుతో ఏర్పడ్డాయి.
సాధ్యేన చ భ్రయుగలం సుకాన్తిమత్ కన్దర్పబాణాసనసన్నిభం బభౌ
ఆమె అందమైన కనుబొమ్మలు సాధ్యుల తేజస్సుతో, మన్మథుని విల్లు వలె మెరిసిపోయాయి.
కాత్యాయనీత్యేవ తదా బభౌ సా నామ్నా చ తేనైవ జగత్ప్రసిద్ధా
ఆమె కాత్యాయనీ అనే పేరుతో వెలిగిపోయింది; ఆ పేరుతోనే లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందింది.
శక్తిం హుతాశః శ్వసనశ్చ చాపం తూణౌ తథాక్ష్య్యశరౌ వివస్వాన్
అగ్ని తన శక్తిని ఇచ్చాడు, వాయువు తన విల్లు ఇచ్చాడు, సూర్యుడు ఎప్పటికీ తరుగని బాణాలతో కూడిన తుప్పిని, బాణాలను ఇచ్చాడు.
బ్రహ్మఽక్షమాలాం సకమణ్డలుం చ కాలో ఽసిముగ్రం సహ చర్మణా చ
బ్రహ్మా జపమాలను, కమండలును ఇచ్చాడు; కాలుడు ఉగ్రమైన ఖడ్గాన్ని, తోడు కవచాన్ని ఇచ్చాడు.
చూడామణిం కుణ్డలమర్ద్ధచన్ద్రం ప్రాదాత్ కుఠారం వసుశిల్పకర్త్తా
వసువుల శిల్పకారుడు కిరీటపు రత్నాన్ని, కుండలాలను, అర్ధచంద్రాన్ని, గొడ్డలిని ఇచ్చాడు.
భుజఙ్గహారం భుజగేశ్వరో ఽపి అమ్లానపుష్పామృతవః స్రజం చ
పాముల అధిపతి పాము హారాన్ని ఇచ్చాడు; ఎప్పటికీ మురికిపోని పువ్వుల దాత పుష్పమాలను ఇచ్చాడు.
తాం తుష్టువుర్దేవవరాః సహేన్ద్రాః సవిష్ణురుద్రేన్ద్వనిలాగ్నిభాస్కరాః
ఇంద్రుడు, విష్ణువు, రుద్రుడు, వాయువు, అగ్ని, సూర్యుడు సహా దేవతలలో శ్రేష్ఠులు ఆమెను స్తుతించారు.
నిద్రాస్వరూపేణ మహీం వితత్య తృష్ణా త్రపా క్షుద్ భయదాథ కాన్తిః
నిద్ర తన స్వరూపంలో భూమిపై వ్యాపించింది; దాహం, లజ్జ, ఆకలి, భయం, అందం కూడా వ్యాపించాయి.
వృత్తిర్దయా భ్రాన్తి రథేహ మాయా నమో ఽస్తు దైవ్యై భవరూపికాయై
ఆమె రథంగా జీవనోపాధి, దయ, మాయ కలవు; భవరూపిణి అయిన ఆ దైవ్యస్త్రీకి నమస్కారం.
విన్ధ్యం మహాపర్వతముచ్చశృఙ్గం చకార యం నిమ్నతరం త్వగస్త్యః
వింధ్య అనే మహాపర్వతాన్ని, ఎత్తైన శిఖరాలతో కూడినదాన్ని, అగస్త్యుడు తక్కువగా చేశాడు.
కస్మై కృతే కేన చ కారణేన ఏతద్ వదస్వామలసత్త్వవృత్తే
ఇది ఎవరి వల్ల, ఏ కారణంతో జరిగింది? పవిత్రమైన స్వభావమున్నవాడా, దయచేసి చెప్పు.
రవిస్తతః కుమభభవం సమేత్య హోమావసానే వచనం బభాషే
తర్వాత సూర్యుడు, హోమం పూర్తయ్యాక కుమభభవునితో కలసి ఇలా అన్నాడు.
దదస్వ దానం మమ యన్మనీషినం చరామి యేన త్రిదివేషు నిర్వృతః
నీకు ఇష్టమైన దానం నాకు ఇవ్వు; దానివల్ల నేను మూడు లోకాల్లో సంతోషంగా ఉండగలను.
దానం దదామి తవ యన్మనసస్త్వభీష్టం నార్థి ప్రయాతి విముఖో మమ కశ్చిదేవ
నీ మనసుకు నచ్చిన దానాన్ని నేను ఇస్తాను; నా దగ్గరికి వచ్చినవారిలో ఎవరూ నిరాశతో వెళ్లరు.