ఉవాచ వచనం దృష్ట్వా గ్రీష్మకాలముపస్థితమ్
వేసవి కాలం వచ్చినదని గమనించి, ఆయన ఈ మాటలు చెప్పాడు.
యత్ర వాతాతపౌ గ్రీష్మే స్థితయోర్నౌ గమిష్యతః
వేసవిలో గాలి, వేడి కొనసాగుతున్నప్పుడు, మనిద్దరం ప్రయాణిస్తున్నాం.
నిరాశ్రయో ఽహం సుదతీ సదారణ్యచరః శుభే
ఓ సుందరి, నేను ఆశ్రయం లేకుండా, ఎప్పుడూ అడవిలో తిరుగుతున్నాను.
నిదాఘకాలమనయత్ సమం శర్వేణ సా సతీ
ఆ సతీ, శివునితో కలిసి వేసవి కాలాన్ని గడిపింది.
ఘనాన్ధకారితాశో వై ప్రావృట్కాలోషతిరాగవాన్
వర్షాకాలం మేఘాలతో దిక్కులను చీకటిగా చేసి, ప్రేమతో నిండింది.
ప్రోవాచ వాక్యం దేవేశం సతీ సప్రణయం తదా
ఆ సమయంలో సతీ, దేవతల అధిపతికి స్నేహంతో ఇలా చెప్పింది.
స్ఫురన్తి నీలాభ్రగణేషు విద్యుతో వాశన్తి కేకారవమేవ బర్హిణః
నీలిరంగు మేఘాల్లో మెరుపులు మెరుస్తున్నాయి, నెమళ్లు తమ కేకా అరుపులతో అరుస్తున్నాయి.
కదమ్బసర్జ్జార్జునకేతకీద్రుమాః పుష్పాణి ముఞ్చన్తి సుమారుతాహతాః
కదంబ, సర్జ, అర్జున, కేతకీ చెట్లు మృదువైన గాలికి తాకి పువ్వులు వదులుతున్నాయి.
యథాశ్రయాన్ యోగిగణః సమన్తాత్ ప్రవృద్ధమూలానపి సంత్యజన్తి
యోగులు ఎవరిపైనా ఆధారపడినా, ఎంత బలమైన వేర్లు ఉన్నవారినైనా అన్ని దిశల నుండీ విడిచిపెడతారు.
నూనం సమృద్ధిం సలిలస్య దృష్ట్వా చరన్తి శూరాస్తరుణద్రుమేషు
నీరు సమృద్ధిగా ఉన్నదని చూసి ధైర్యవంతులు పచ్చని చెట్ల మధ్య సంచరిస్తారు.
కిమత్ర చిత్రం యదనుజ్జ్వలం జనం నిషేవ్య యోషిద్ భవతి త్వశీలా
ప్రభావం లేని మనుషులతో మెలిగిన తరువాత ఒక స్త్రీ నియమాలు పాటించకపోవడంలో ఏమి ఆశ్చర్యం ఉంది?
ఫలైశ్చ బిల్వాః పయసా తథాపగాః పత్రైః సపద్మైశ్చ మహాసరాంసి
బిల్వ వృక్షాలు ఫలాలు ఇస్తాయి, నదులు నీరు ఇస్తాయి, పెద్ద సరస్సులు ఆకులు, పద్మాలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి.
గృహం కురుష్వాత్ర మహాచజలోత్తమే సునిర్వృతా యేన భవామి శంభో
ఈ గొప్ప నీటి దగ్గర మంచి ప్రదేశంలో ఒక ఇల్లు కట్టించు శంభూ, నేను సంతోషంగా ఉండేందుకు.
న మే ఽస్తి విత్తం గృహసంచయార్థే మృగారిచర్మావరణం మమ ప్రియే
ఇంటి సామానుల కోసం నాకు ధనం లేదు ప్రिये, నాకు కప్పుకోడానికి మృగచర్మమే ఉంది.
కేయూరమేకం మమ కమ్బలస్త్వహిర్ద్వితీయమన్యో భుజగో ధనఞ్జయః
నాకు ఒకే ఒక్క కంకణం ఉంది, నీవే నా కంబళం, ఇంకొకటి ధనంజయ అనే పాము.
నీలో ఽపి నీలాఞ్జనతుల్యవర్ణః శ్రోణీతటే రాజతి సుప్రతిష్ఠః
నీలం వర్ణం కలవాడు, నీలాంజనానికి సమానంగా, నడుము వద్ద బలంగా మెరిసిపోతున్నాడు.
అవనితసమవేక్ష్య స్వామినో వాసకృచ్ఛ్రాత్ పరివదతి సరోషం లజ్జయోచ్ఛ్వస్య చోష్మ్
యజమాని నివాసం కోసం ఎంత కష్టపడుతున్నాడో చూసి, సేవకుడు కోపంతో, లజ్జతో ఊపిరి పీల్చుతూ వాదిస్తున్నాడు.
వృక్షమూలే స్థితాయా మే సుదుఃఖేన వదామ్యతః
వృక్షమూలంలో నిలబడి, నేను ఎంతో దుఃఖంతో మాట్లాడుతున్నాను.
తతో ఽభవన్నామ తేదశ్వరస్య జీమూతకేతుస్త్వితి విశ్రుతం దివి
ఆ గుర్రానికి జీమూతకేతు అనే పేరు ఆకాశంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.
లోకాన్న్దకరీ రమ్యా శరత్ సమభవన్మునే
ప్రపంచాలను ప్రకాశవంతం చేస్తూ, మునీశ్వరా, ఆ శరదృతువు అందంగా వచ్చింది.
పద్మాః సుగన్ధం నిలయాని వాయసా రురుర్విషాణం కలుషం జలాశయః
పద్మాలు సువాసన వెదజల్లుతున్నాయి, పక్షులు గూళ్లు కట్టుకున్నాయి, మృగశృంగం పదునుగా ఉంది, జలాశయాలు మలినంగా ఉన్నాయి.
నన్దన్తి హృష్టాన్యపి గోకులాని సన్తశ్చ సంతోషమనువ్రజన్తి
గోపాలక గ్రామాలు ఆనందంతో ఉల్లాసపడుతున్నాయి, సద్జనులు సంతృప్తిని అనుసరిస్తున్నారు.
సతాం చ చిత్తం హి దిశాం ముఖైః సమం వైమల్యమాయాన్తి శశఙ్కకాన్తయః
సద్జనుల మనస్సు అన్ని దిశల వెలుగుతో సమంగా నిర్మలంగా మారుతుంది, చంద్రకాంతులు ప్రకాశించేలా.
సతీమాదాయ శైలేన్ద్రం మన్దరం సముపాయయౌ
సతీదేవిని తీసుకొని, పర్వతాధిపతి మందరుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
రరామ శంభుర్భగవాన్ సత్యా సహ మహాద్యుతిః
శంభు భగవంతుడు, మహాతేజస్సుతో కూడినవాడు, సత్యాతో కలిసి ఆనందించాడు.
దక్షః ప్రజాపతిశ్రేష్ఠో యష్టుమారభత క్రతుమ్
ప్రజాపతుల్లో శ్రేష్ఠుడైన దక్షుడు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.
సకశ్యపాన్ సమామన్త్ర్య సదస్యాన్ సమచీకరత్
అతడు కశ్యపులను పిలిచి, వారిని సభ సభ్యులుగా నియమించాడు.
సహానసూయయాత్రిం చ సహ ధృత్యా చ కౌశికమ్
అనసూయ, అత్రి, ధృతి, కౌశికుడు — వీరందరితో కూడి ఉన్నాడు.
చన్ద్రయా సహితం బ్రహ్మన్నృషిమఙ్గీరసం తథా
బ్రహ్మన్, చంద్రుడు మరియు ఋషి అంగీరసుతో కూడి ఉన్నాడు.
విద్వాన్ గుణసంపన్నాన్ వేదవేదాడ్గపారగాన్
వారు విద్యావంతులు, మంచి లక్షణాలు కలవారు, వేదాలు మరియు వాటి ఉపాంగాలలో నిపుణులు.