त्रिनेत्रस्य वह्निना संतप्तः स सविता ज्वलद्रथचक्रवद् विचचार। तदा नागाः, विद्याधराः, विहंगमाः, अप्सरसश्च बहवः ब्रह्मणो लोकं गत्वा तं वृत्तान्तं निवेदयामासुः, महर्षे। तस्मिन्काले, सुर्यकारणात् सुर्याय मन्दरो रम्यः, महेश्वरस्य निवासः, आनीतः। तं सम्पूज्य, सूर्यस्य कृते, स तं वाराणसीं नीतवान्। तत्र तं 'लोला' इति नाम कृत्वा पुनः रथस्योपरी स्थापयामास। ततः स्वजनैः स्वपुरं च सह तं सूर्यं दिवं पुनः स्थापयामास। वैराजः केशवं दैवतं प्रणम्य स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। भवरदृष्ट्या भूमौ पतितः सूर्यः न दग्धः। स्वयंभुवान् निशाचरपतिं तस्य नगरं स्वजनं च सह दिवि स्थापयामास। ततः सुतरां ब्रूहि, हर्यीशयोः पूजनविधिं यथावत्। शर्वकेशवयोः पूजनाय, तदा श्रीपतिः देवेशः शेषशय्यायां निद्रां ययौ। देवमातरः अपि, एकैकशः, तत्र निद्रां गताः। सर्वेषां वस्तूनां यथाक्रमं, प्रथमं जनार्दनं पूजनीयम्। एकादश्यां तु जगन्नाथः शयनीयः। यथाविधि यज्ञोपवीतं धारयित्वा, द्विजातीन् पूजयित्वा, पीताम्बरधारी, आशीर्वादं प्राप्य, तं शयनीयं नयेत्। कदम्बसुगन्धिपुष्पैः शोभिते शय्यायाम्, सुवर्णपद्मनिर्मिते, मृदुलशय्योपवेष्टिते, व्याघ्रचर्मणि जटासमूहबद्धशय्यायाम्, स देवः शय्यायां शयितः। तदा देवतानां रात्रिः आरभ्यते, दक्षिणायनं तु सूर्यस्य। स शय्यायां निद्रां यायात्, लोकानां परमार्गं दर्शयन्। पञ्चमे दिने विनायकः पूज्यः, तस्मिन्नेव दिने धर्मराजः अपि। अष्टमे कात्यायनी पूज्यते, नवमे पद्मालयाधिष्ठात्री देवी। कृष्णपक्षे एकादश्यां साध्याः अपि निद्रां यान्ति, ब्रह्मन्। देवतानां निद्रायां वर्षाकालः आगच्छति। तस्मिन्काले वयांसि अपि गर्भभारगुरवः निद्रां यान्ति। द्वितीया सा शुभा पुण्या च, अनशून्यशय्योत्थानमिति विख्याता। शय्यायां लक्ष्म्या सह उपविष्टः, गन्धपुष्पैः समलङ्कृतः, भगवतः मधुसूदनस्य पूजनं प्रार्थनां च यथाविधि कुर्यात्। 'मम शय्या कदापि शून्या न भवेत्, भगवन्, तव कृपया' इति प्रार्थयेत्। 'सत्येन, अचिन्त्यबलविष्णो, मम गार्हस्थ्यविनाशो न स्यात्' इति च प्रार्थयेत्। निशायां, दिव्यऋषे, तैलवर्जितं क्षारवर्जितं च भोजनं कुर्यात्। 'लक्ष्मीवाहनः मयि तुष्यतु' इति जपन् हविः समर्पयेत्। यावत् सूर्यः वृश्चिकसमूहमध्ये तिष्ठति, तावत्—तदा तुलाराशौ स्थिते सूर्ये हरिः इच्छति, ततः शिवः जागर्ति। शय्यासम्पादनं वस्त्रादिभिः स्वशक्त्या यथाशक्ति कुर्यात्। एतत् सम्यगाचरन्, कस्यापि वियोगः न भवति। मृगशिरायुक्ते तु तदष्टमी शुभा स्मृता। एवं पवित्रं हर्यीशयोः पूजनव्रतम् आचार्यं, यथोक्तं ऋषिभिः।