भगवता भृगुणा प्रोक्तं यत्, यदा सर्वे बान्धवा मृताः स्युः, तदा तृतीयदिने वा चतुर्थे वा सप्तमे वा अस्थिसञ्चयः कर्तव्यः। शुद्धैः स्वजनैः उदकक्रियाः विधिवत् सम्पादनीयाः। शिशोः, परिव्राजकस्य, संन्यासिनः, दूरदेशे मृतस्य च अस्यैव विधानं भवति। गर्भपातस्य अपि पूर्णगर्भवत् एव नियमः। वैश्यस्य षट्रात्रं, शूद्रस्य द्वादशदिनानि कालः निर्दिष्टः। प्रत्येकवर्णः स्वकर्माणि क्रमशः सम्यक् आचरितुं यत्नं कुर्यात्। मृतस्य तु बान्धवाः संवत्सरे पितृयज्ञं विधिवत् सम्पादयन्ति। शास्त्रविहितेन मार्गेण तस्य प्रीत्यर्थं कर्म कर्तव्यम्। येन पितरः तुष्यन्ति, तत् सर्वं कर्तव्यम्, हे राक्षस। यः अक्षयम् इच्छति, सः पात्रे दानं दद्यात्। धर्मेण धनं सम्पाद्य, यथाशक्ति यज्ञादिकं च आचरितव्यम्। यत् सत्पुरुषेभ्यः न गोपनीयम्, तत् निर्भयेन कर्तव्यम्। धर्मार्थकामप्राप्तिः इहामुत्र शुभदा भवति। अथ वानप्रस्थधर्मं प्रवक्ष्यामि, शृणु। भूमौ शयनम्, ब्रह्मचर्यम्, पितृदेवतातिथिपूजनम्, वन्येन हविषा जीविकां च — एष वानप्रस्थस्य नियमः। स्वगृहे दमः, स्थिरत्वस्य त्यागः, आत्मज्ञानस्य स्पृहाऽथ आत्मसाक्षात्कारः च — एतानि तस्य कर्तव्यानि। अन्येषां वर्णानां धर्मान् अपि शृणु, हे रात्रिचर। क्षत्रियस्य ये कर्माणि निर्दिष्टानि, तानि द्विजातीनां अपि भवन्ति। शूद्रस्य तु गृहस्थाश्रमे एकमेव परमव्रतम् — तद् रात्रौ आचरितव्यम्। यः तद् न आचरति, तस्मिन् सूर्यः कुप्यति। यः तु रात्रौ तद् आचरति, तस्य कृते सूर्यः प्रयत्नं करोति। स्वधर्मत्यागे तु सूर्यः कोपं करोति। सः पुनः पुनः स्वनगरे प्रतिनिवृत्तः, धर्मे मनसा विचिन्तयन्, अन्ते सर्वान् राक्षसान् आहूय धर्मयुक्तं वाक्यम् उवाच। दानं, दया, क्षमा, ब्रह्मचर्यं, विनयश्च — एतेषां साधनं परलोकप्राप्तये कारणम्। तस्मात् सर्वे एतानि अनपेक्ष्य आचरन्तु इति सः आज्ञापयत्। ते राक्षसाः तं त्रयोदशविधं धर्मं हर्षपूर्णचित्ताः स्थापयामासुः। ते पुत्रपौत्रसमन्विताः, नित्यं भार्याभिः सहिताः, सुखेन वसन्ति स्म। तदा सूर्यः न गन्तुं शक्तः, न ताराः, न चन्द्रः अपि। दिवा सः चन्द्रवत्, रात्रौ सूर्यवत् आसीत्। ते मन्यन्ते स्म यत् परमतेजस्वी चन्द्रः एव। ब्राह्मण, रात्रौ स्वतेजः दातुम् इच्छन्तः, ते विकसन्ति स्म। तत् ज्ञात्वा, काकाः दिवा कौशिकान् हन्ति स्म। रात्रौ तु दिवसम् इति ज्ञात्वा, ते ग्रीवापर्यन्तं निमग्नाः तिष्ठन्ति स्म। मयि एकचित्ताः, ते दिनं सर्वं घोषयन्ति स्म।