राक्षसश्रेष्ठ त्वं यथैव, बद्धेषु नागेषु बन्धः, पुष्पेषु मालती, नगराणां काञ्ची, स्त्रीषु रम्भा, श्रान्तेषु गृही—एवं सर्वेषु वस्तुषु श्रेष्ठत्वं दृश्यते। फलानां आम्रः, कुसुमेषु अशोकः, औषधिषु पथ्या, शुभद्रव्येषु क्षीरं, वस्त्रेषु कर्पासः, शाकेषु काकमाची, रसानां लवणं—एतेषु प्रत्येकं प्रधानं। वृक्षेषु वटः, विदुषां मध्ये शिवः, दुर्गेषु रात्रिचराधिपः वैतरणी राजभङ्गे मुख्यः। मित्रघ्नस्य पापं कोटिकल्पानन्तरं नाप्युपशमं यति, तस्माद् तस्य न प्रायश्चित्तं विद्यते। अथ महर्षयः जम्बूद्वीपस्य रचनां वर्णयन्ति। स द्वीपः नवविभागयुक्तः, विशालः, स्वर्गमोक्षफलप्रदः। पूर्वे च उत्तरदिशि हिरण्यः राक्षसाधिपः स्थितः। दक्षिणे भारतः, दक्षिणपश्चिमे हरिः। उत्तरदिशि कुरु, कल्पवृक्षैः परिवृतः। भारतस्य व्यतिरिक्तं अष्टौ प्रदेशाः, इलावृताद्याः, सन्ति। तेषु न कश्चित् परः, न कश्चित् अवरः, न मध्यः; सर्वे समुद्रैः पृथक्, अन्योन्यं दुर्गमाः। नागद्वीपः, कटाहः, सिंहलः, वारुणः च उल्लेखिताः। कुमारद्वीपः दक्षिणोत्तरयोः मध्ये स्थितः। दक्षिणे आन्ध्राः, उत्तरे तु तुष्काः, वीर, निवसन्ति। ते पूजायुद्धव्यवसायादिभिः शुद्ध्यन्ति। विन्ध्यः पारियात्रः सप्तसु मुख्येषु पर्वतेषु गण्यते। ते विस्तीर्णाः, उन्नताः, रम्याः, महान्तः, शुभसंकटाः। वातन्धम, वैद्युत, मैनाक, सरस, उज्जायन, पुष्पगिरि, अर्बुद, रैवत, श्रीपर्वत, कोंगण, शतशः अन्ये च पर्वताः। एतेषु श्रेस्थनदीः उत्पद्यन्ते; तेषां नामानि शृणु। शतद्रु, चन्द्रिका, नीला, वितस्ता, इरावती, कुहू, गोमती, धूतपापा, बाहुदा, सदृशद्वती, सरु, लौहित्य—हिमालयपादात् प्रवृत्ताः। पर्णाशा, नन्दिनी, पावनी, मही; शिप्रा, अवन्ती—पारियात्रपादात्। मन्दाकिनी, दशार्णा, चित्रकूटात् प्रवहन्ती नदी। पिप्पलश्रोणी, विपाशा, वञ्जुलावती, ऋक्षपादजाः, बलवाहिनी, वेण, वैतरणी, सिनीवाहु, कुमुद्वती। विन्ध्यपादात् उत्पन्ना नद्यः पुण्या, शुद्धा, शुभा। तुङ्गभद्रा, सुप्रयोगा, वाह्या, कावेरी—सह्यपादात् प्रवृत्ताः महानद्यः। सिनी, सुदामा, शुक्तिजाताः। सर्वाः एता जगतो मातरः, समुद्रस्य स्त्रियः इति सन्ति।