शतचक्षुष्मान् स देवः, कीर्तिमान्, दैत्यान् निग्रहीतुं गदां समुत्कर्षन् स्थितवान्। पृथिव्यां स कमलनयनः, भूमौ चक्रपाणिः विराजते। महर्लोके अगस्त्यो वर्तते, मानुषेषु कपिलोऽपि प्रतिष्ठितः। सप्तमे लोके ब्रह्मलोकस्थः ब्रह्मा विराजते। यद् अचिन्त्यम्, निराश्रयम्, निराकाशम्, तपसा पूर्णम् अस्ति। प्लक्षद्वीपे, हे मुने, गरुडारूढः श्रीमान् विष्णुः प्रसिद्धः। शाकद्वीपे सहस्रांशुः स्थितः, पुष्करे धर्मराजः प्रतिष्ठितः। अत्र सलिलवत्याः पृथिव्याः पार्यन्तं चराचरेषु, धर्मदातारः, महाबलिनः, मेघनाशकाः, हविःभोक्तारश्च स्तुत्याः सन्ति। देवाः, मनुष्याः, साध्याश्च धर्मं, अर्थं, कामं, मोक्षं च प्राप्नुवन्ति। ततः स ब्राह्मणः, सुराणां हिताय, "उत्तिष्ठामि, महासुरस्य यज्ञं गच्छामि," इति ब्रुवन्, गिरिश्रेष्ठात् क्रीडया निर्गत्य कुरुजाङ्गलं प्राप। तत्र सागरा विक्षुब्धाः, नभसि तारागणमण्डलानि कम्पमानानि बभुः। अथ स चिन्तयामास—"यथा महेश्वरेण दग्धोऽहं, तथैव वासुदेवः मां न दहति किम्?" यज्ञे भक्त्या द्विजश्रेष्ठैः दत्तानि अपि भगवता भयात् न स्वीकृतानि। स शुक्रं, उशनसः पुत्रं, प्रणम्य पप्रच्छ—"कस्मात् अत्रानलाः हविर्न गृह्णन्ति, असुरभागेषु यथावत् दत्तेषु अपि? किमर्थं दिशः तमसा आवृताः? को दोषः, ब्रूहि मे, गुरो?" तदा हेतुम् अवगम्य बली वाक्यम् अब्रवीत्—"यत्र मन्त्रैः अग्नौ हविः दीयते, तत्र वासुदेवः स्वयम् आगच्छति। यदा सागरः, मकरालयः, विक्षुब्धः भवति, तदा दितिपुत्राः जायताम् ऊर्मिभिः सह। धर्मः, सत्यं, यथोचितं च, परिश्रमेण प्रकाश्यते। यद् मुरार्यर्थं वक्तव्यम्, स्वजनहितं वा, तद् यथार्थं, यथोचितं, प्रियं च मम, तदेव वक्ष्यामि, अन्यन्न न।" ततः नारदः, त्रिकालज्ञः, चिन्तयित्वा वाक्यम् उवाच—"शास्त्रस्य प्रमाणं यज्ञभोक्तृभ्यः बहिः अस्ति; तदर्थं हरिः आगच्छति। हे प्रभो, यज्ञे किञ्चिदपि न दातव्यम्—न तृणम्, न सुवर्णकणः अपि। यस्य उदरे पृथिवी, लोकपालाः, पातालानि च नित्यं तिष्ठन्ति, जनार्दनः स्वल्परूपेण याचमानः अपि, किं नु तद् दातव्यम्? एष एव सत्यम्, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ। अत्र वाङ्मनःकायगतानि अपि कर्माणि सन्ति।" "यदाचरणं मलये पूर्वं जाटकस्य पुत्रे अभवत्, तस्य प्राचीनस्य पुण्यकथायाः मम महती जिज्ञासा अस्ति। हे भृगुवंशश्रेष्ठ, पूर्वाचारबद्धं सत्यम् एतत्।" "आसीत् ब्राह्मणः कोऽपि जाटकः नाम, तपोनिष्ठः। तस्य पत्नी, वात्स्यायनकन्या, पतिसंयता सती। स तु मूकवत् भाषते, अन्धवत् पश्यति। एवं चिन्तयित्वा, षष्ठ्यां दिवसे सा तं गृहद्वारे परित्यक्तवती। सा स्वम् कृशपुत्रम् आदाय, नाम्ना सूर्पाक्षी, शालोदरे पर्वते भक्ष्याय गता। तदा स अन्धः पप्रच्छ—'प्रियं, किं किम् आनयितवती?'" एवं तेषां चरित्राणां, दिव्यकथायाः, यथाक्रमं वर्णनं सम्पद्यते।