सर्वेभ्यः स्नेहपूर्वकं नमः। अधुनातनं वृत्तान्तं शृणु। दक्षः यज्ञमण्डपं निर्माय, सर्वान् आमन्त्र्य द्वारपालनकार्ये नियुक्तवान्। ततः भृगुं मन्त्रसंस्काराय यथायोग्यं प्रवर्तितवान्। प्रजापतिं च धनाध्यक्षपदं समर्पितवान्। किन्तु सतीं शङ्करेण सह उपेक्ष्य, सर्वान् यज्ञे आमन्त्रितवान्। तत्र ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, प्रमुखः, अग्रगण्यः देवः न आमन्त्रितः। दक्षः शङ्करं कपालिनं जानन्, तं न आमन्त्रितवान्। शङ्करः त्रिशूलधारी, त्रिनेत्रः, कपालिनः, सर्वदेवानां श्रेष्ठः, किमर्थं कपालिनः अभवत्—एतस्य कारणं ब्रह्मणा अदिपुराणे उक्तम्। सूर्यतारकाः तेजहीनाः, वायुः अग्निः च लुप्ताः। पर्वतवृक्षाः निमग्नाः, सर्वं तमसि आवृतं, अतिदुष्प्राप्यं अभवत्। निशान्ते, रजोगुणस्थितः ब्रह्मा लोकान् सृजति। चराचरस्य अद्भुतस्य विश्वस्य स्रष्टा सः। तत्र त्रिशूलम्, जटाजूटम्, बीजमालां च प्रदर्शयन्। येन देवौ—ब्रह्मा शङ्करः च—जयितौ। तत्र आगतः कः? कस्य कृते त्वं निर्मितः? वद। तव पितरः कः, वा मातरः कः? तद् कथय। तत्र विवादः उत्पन्नः, तव उत्पत्तिः प्रश्नायाम् आगता। तदा कश्चित् तराजं वीणां च धृत्वा, शब्दं कृत्वा, शिरसा नमन्, विषण्णः, ग्रहग्रस्तचन्द्रवत् स्थितः। ततः पञ्चमं मुखं रुद्रं प्रति, क्रोधान्धदृष्टिं, भाषितवान्—दिग्वस्त्रः, वृषारूढः, लोकसंहारकः त्वं। अजः भगवान् तं दग्धुम् इच्छन् निरन्तरं पश्यन्। श्वेतः, रक्तः, सुवर्णदीप्तः, नीलः, कपिलकेशः, तेजस्वी च अभवत्। यथा उदके क्षुब्धे बुब्बुलाः जायन्ते—तेषां किं शक्तिः अस्ति? नखाग्रेण ब्रह्मणः कटुवचनस्य शिरः छिन्नम्। तत् शिरः शङ्करस्य हस्तात् न पतति। ततः एकः बुद्धिमान्, कवचयुक्तः, कुण्डलधारी, शरीरयुक्तः, निर्मितः। चतुर्भुजः, महातुणीरधारी, सूर्यसमप्रभः। पापसम्बद्धः त्वम्—पापतमं हन्तुं कः इच्छति? ततः लज्जया पूर्णः रुद्रः बदरिकाश्रमं गतः। यत्र पुण्या सरस्वती, नदीश्रेष्ठा, कण्ठे प्रवहति। शङ्करः, "देहि भिक्षाम्, भगवन्; अहम् महाकापालिकः, प्रभो," इति याचितवान्। "त्रिशूलप्रहारं कुरु, महेश्वर, वामभुजेन," इति उक्त्वा, वेगेन नारायणस्य वामभुजं प्रहृतवान्। एकः दिवं आरोह्य, ताराभिः शोभितः स्थितः। तस्मात् दुर्वासा उत्पन्नः, शङ्करांशसम्भूतः। तस्मात् यौवनः, कवचयुक्तः, युद्धाय सज्जः उत्पन्नः। ततः उक्तवान्—"कस्य स्कन्धं छिन्द्यामि, यथा ताडपत्रं स्तम्भात्?" "एतम् ब्रह्मपुत्रं, यस्य दुष्टवचनं शतसूर्यप्रभम्, पतय," इति। वीरः अक्षयबाणान् गृहीत्वा, युद्धाय संकल्पितः। एवं वृत्तान्तः शास्त्रे वर्णितः।