अथ तस्य मन्त्रपाठस्य समाप्तौ, स निशाचरं पश्यति स्म। तं दृष्ट्वा, करुणया परिपूर्णः स निशाचरं सान्त्वयामास। स्वस्य स्वभावं विज्ञातुम्, स तेजसा पृथिवीं रक्षितवान्। तदा स निशाचरः तं ब्राह्मणम् उवाच—‘अनुग्रहम् कुरु’, स्वकृतकर्मणा संतप्तः। ‘निर्दोषाणां च लघूनां च प्राणिनां वधः मया कृतः। पापस्य नाशाय धर्मं मां उपदिश।’ राक्षसस्य तानि वचनानि श्रुत्वा, स ब्राह्मणश्रेष्ठः—तस्य हृदि धर्ममार्गस्य जिज्ञासा सहसा उत्पन्ना। ‘तव संगेन, ब्राह्मण, परमवैराग्यम् उत्पन्नम्। यस्य संगात् परमवैराग्यं प्राप्यते, तेन यथा मम पापक्षयः स्यात्, तथा कुरु।’ तदा महात्मा ऋषिः दीर्घं चिन्तयित्वा प्रत्युवाच—‘एवमेतत्; पापनाशः हितकरः। साधो, तान् ब्राह्मणान् पृच्छ, ये शिक्षायां रमन्ते।’ स राक्षसः, चिन्तया विक्लवः, धर्मोपायं पृच्छितुम् उद्युक्तः। षष्ठे षष्ठे काले एकं प्राणिनं भक्षयति स्म। तस्मिन्नेव समये, स एकं फलाशिनं ब्रह्मचारिणं समायान्तं अपश्यत्। स ब्रह्मचारी, जीविते निराशः, निशाचरं सान्त्वयन् उवाच—‘वद माम्, शुभं ते अस्तु; अहम् अत्र अस्मि, मां उपदिश। यो दरिद्रः, महापापी, निर्दयः, ब्राह्मणद्वेषी च—’ स ब्रह्मचारी पुनः उवाच—‘अद्यैव त्वत्समीपं आगमिष्यामि, फलम् आचार्याय समर्प्य। मम प्रयोजनम् अत्र एतत्—यत् प्राप्तानि फलानि आचार्याय ददामि। फलदानानन्तरं पुनः अत्र प्रतियास्यामि। एतेन पापजीवनेन देवोऽपि मोक्षं प्राप्नुयात् इति मे मतिः।’ राक्षसः प्रत्यवदत्—‘यदि यथोक्तं करिष्यसि, न संशयः, त्वां विमोक्ष्यामि।’ ब्रह्मचारी अपि प्रतिजज्ञे—‘यत् मम व्रतं न लङ्घयेत्, तत् करिष्यामि, हे राक्षस। मम चेतस् सदा अविवेकिना पापानि एव कृतानि। वद केन उपायेन तस्य पापस्य नाशेन मोक्षं प्राप्नुयाम्। एषा दुःखजन्य जन्म मया प्राप्ता; ब्राह्मण, तस्मात् मोक्षमार्गं वद। ततः, मया क्षुधया पीडितेन, त्वं निश्चितं मोक्षं प्राप्स्यसि। षष्ठे काले, निर्दयचित्तेन, अहम् अकृपया भक्षयिष्यामि।’ एवं स महता चिन्तया पीडितः, किञ्चिदपि वक्तुं न शक्तः। ज्ञानदानस्य विषये परमसंशयं प्रविवेश। तदा स प्रार्थयामास—‘सप्तजिह्वा अग्निः माम् रक्षतु, मम व्रतानि सम्यक् पालनानि वा न वा। अहम् सदा देवान् वेद्मि; एवं अग्निः माम् रक्षतु। तं विहाय, अग्निः सत्येन माम् रक्षतु।’ एवमुक्ते, सप्तर्षिणा आज्ञप्तः, सरस्वती तत्र प्रादुरभवत्। सा उवाच—‘मा भैः द्विजकन्ये; त्वां दुःखात् मोक्षयिष्यामि। सर्वं ते कथयिष्यामि; ततः त्वं मोक्षं प्राप्स्यसि।’ ततः स ब्राह्मणः, अदृश्यरूपेण, निशाचरं प्रति वाक्यम् उवाच।