अथ अद्य अतिथि: सम्माननीयः, सदा मम स्वजनः एव। तस्य आगमनेन, अद्भुतं हर्षं मम अन्तरात्मनि, पितृगणेषु उत्पन्नम्। स यथेष्टम् आगच्छत्, दध्यान्नपूर्णेन पात्रेण सह। जलकुम्भः अपि आगतः, पितृगणानाम् पुरतः स्थापितः। तेन उक्तम्—“उत्तिष्ठ, वणिजः पुत्र! नित्यकर्म आचर।” तदा वणिजः तथा पितृगणाधिपः, उभौ स्वनित्यकर्म आचरताम्। अनन्तरं स तान् सर्वान् पितृगणान्, यथायोग्यं वितरन्। ततः पितृगणाधिपः उत्तमं भोजनं भुक्तवान्। हे ब्राह्मन्! तस्य साक्षात् पश्यतः वणिजः पुत्रः दृष्टिगोचरः न अभवत्। ततः कौतूहलपूर्णचित्तः वशी मृत्युपालं पप्रच्छ। “कुतः एष पात्रम् उत्तमजलपूर्णम् आगतम्? त्वम् अपि दीप्तः, पुष्टः शुभरूपः च दृश्यसे। सर्वं मे वद—कः त्वम्, कः अयं शमी इति?” स सर्वं आद्याद् यथावत् पुरातनं वृत्तान्तं कथितवान्। स सोमशर्मा नाम्ना, बहुलायाः गर्भे जातः। तथापि तस्य नाम सोमश्रवा, विष्णुभक्तः, प्रसिद्धः च। अहं द्विजातिभ्यः दत्तवान् न, न च उत्तमं भोजनं भुक्तवान्। अतः रात्रौ भीषणैः पुरुषैः मम शरीरम् ताड्यते। न च एकः अपि स्वजनः मम समीपे तत्र अस्ति। एवं पापात्मा सन्, अत्र अतीव निर्दयः वसामि। निकृष्टं अन्नं भक्षयन्, कालं केवलं यापयामि। भाद्रपदमासे श्रवणद्वादशी नाम व्रतम् आसीत्। इरावतीतटे, काष्ठवनमध्ये, ब्राह्मणक्षत्रियैः अग्रगण्यैः सह। एकादशीदिने उपवासं कृत्वा, शुद्धः, नियमनिष्ठः च। पात्रम् वस्तुपूर्णम्, छत्रपादुकायुक्तम्। शुद्धविद्याभक्ताय ब्राह्मणश्रेष्ठाय दत्तम्। सप्ततिवर्षाणि, अन्यत् किञ्चिदपि न दत्तम्। एते अपि, यः किञ्चिदपि न दत्तवन्तः, मम अन्नेन जीवितवन्तः। यद् एवं दत्तम्, तत् मम प्रतिदिनम् मध्याह्ने आगच्छति। किन्तु यदा अहम् भुक्तवान्, पानं कृतवान्, सर्वम् तदा लुप्तम् भवति। यदा पिण्डद्वयम् दत्तम्, मृत्युलोके वाहनम् मम प्रकटितम्। श्रवणद्वादशीस्य पुण्यं, यथा त्वया उक्तम्, धर्मवृद्धिं करोति। यद् कर्तव्यम्, तत् पितः त्वया अनुमतिः दातव्या। तदा मृत्युपालः स्वहितसिद्धये वचनम् अवदत्। “यत् तव हितं मम च, तत् सर्वं कथयामि। पिण्डदानम् मम नाम्ना विधाय। मुक्तः सन्, दानशीलानां लोके गच्छामि। यत् बुधश्रवणसंयुक्तम्, तत् परमशुभम् स्मर्यते।” स शुद्धः, यथायोग्यं नामानि उद्घोषयन्। ततः, रम्ये शूरसेनदेशे, वणिजः तत्र आगच्छत्।