ततः स ब्राह्मणः पितृयोनिं समीपमागच्छन्तीं सह शतशः पितृभिः परिवृतां दृष्टवान्। तस्य पुरतः तीक्ष्णरूपिणः पितरः पिण्डान् खादन्तः शीघ्रं प्राविशन्। स समीवृक्षस्य मूलमुपसृत्य वणिक्पुत्रमपश्यत्। छायायामासीनं तं स सुखेन पृष्ट्वा कुशलमविज्ञाय प्रत्युत्तरमवाप। अथ स प्राह—कुतः आगतः त्वं, कुत्र वा गन्तुमिच्छसि, सुमते? सुरक्षितमागतः असि; सर्वं मम आख्याहि। तदा ब्राह्मणः स्वदेशधननाशं सर्वमाख्यात्। ततः पितृपतिः वणिक्पुत्रं स्वबन्धुवदुवाच—यदि भाग्ययोगः तव स्यात्, पुनः धनं प्राप्स्यसि। दुर्बलदेहस्य चिन्तायाः मोक्षो नास्ति। अद्यायं अतिथिः पूजनीयः—सदा मम स्वजनः एव। अस्य आगमनेन मम पितृमध्ये अनुत्तमा हर्षलहरी उत्पन्ना। स यथेष्टमारुह्य, दध्यान्नपूर्णं पात्रमानीय। जलबन्धिकं च पात्रं पितृणां पुरतः स्थापितम्। स प्राह—उत्तिष्ठ वणिक्पुत्र, स्वविधिं कुरु। तौ—वणिक्पुत्रः पितृपतिश्च—दैन्यकर्माणि प्राविशताम्। ततः स सर्वेभ्यः पितृभ्यः तदन्नं सम्यक् वितीर्य दत्तवान्। अनन्तरं पितृपतिः तं श्रेष्ठमन्नं भुक्तवान्। एवं ब्राह्मणस्य पश्यतः वणिक्पुत्रः तत्रैवान्तर्धानमगात्। तदा कौतूहलपूर्णचित्तः वशी मृतपालं पप्रच्छ—कुतः एतत् पात्रं, उत्तमतोयपूर्णम्? त्वं च दीप्तिमान्, पुष्टमङ्गलरूपवान्। सर्वमेतदाख्याहि—त्वं कः, अयं शमीवृक्षः कः? स सर्वमादौ यथावत् पुराकालं न्यवेदयत्। अयं सोमशर्मा, बहुलायाः गर्भसमुत्पन्नः। किन्तु तस्य नाम सोमश्रवाः, विष्णुभक्तः, कीर्तिमान्। अहं द्विजेभ्यो न दत्तवान्, न च उत्तमं भोजनं भुक्तवान्। तस्मात् रात्रौ घोरपुरुषैः देहमहम् आहतः। न च कोऽपि स्वजनः तत्र मम समीपे अवशिष्टः। एवं पापात्मा सन् अहं अत्र निष्ठुरतया वसामि। तुच्छं भोजनं भक्षयन् कालं नयामि। आसीत् श्रवणद्वादशी नाम व्रतम्, भाद्रपदमासे। इरावत्याः तीरे, काष्ठकानने, ब्राह्मणक्षत्रियैः अग्रगण्यैः सह। एकादश्यां उपवासं कृत्वा, शुद्धः नियमवान् आसीत्। पात्रं वस्त्रैः छत्रपादत्राणयुक्तं च, उत्तमं दत्तम्। तद् ज्ञाननिष्ठायै शुचये ब्राह्मणश्रेष्ठाय समर्पितम्। सप्ततिवर्षपर्यन्तं अन्यत् किञ्चिदपि न दत्तम्। एते च ये किञ्चिदपि न दत्तवन्तः, मम अन्नेन जीवितवन्तः। यत् एवं दत्तं, तत् मम प्रतिदिनं मध्याह्ने अपि आगच्छति। किन्तु यदा अहं भुक्त्वा पीत्वा च, सर्वमदृश्यं भवति।