सः परमं रूपं दुर्लभं ऐश्वर्यं च प्राप्तवान्। तेन अतुल्या आरोग्यता अनन्तं च सन्ततिं लब्धवान्। विकृतिं परित्यज्य सौन्दर्यं संपदा सह सम्पादितवान्। हे तपस्विन्, त्रेतायुगस्य आरम्भे यथाभूतं पूर्वं घटितम्। तत्र शकला नाम नगरी आसीत्, उत्तमस्थानरूपेण कीर्तिता। तत्र धनाढ्यः धर्मात्मा रमणीयवृत्तिः पुरुषः निवसति, विविधशास्त्रकुशलः। सः महाकाफिलेन सह व्यापारी, नानावस्तुयुक्तः आसीत्। रात्रौ तं अत्यन्तक्रूरः चौरः आक्रमितवान्। एकाकी तस्मिन् मरुस्थले भ्रमन्, संयतः सन् अपि उन्मत्तवत् आसीत्। तत्र स्वस्य सदृशः शुभः शमीवृक्षः मरुस्थले दृष्टः। ततः सः प्रेतः समीपं आगच्छन्, शतशः अन्यैः प्रेतैः परिवृतः दृष्टः। तस्य पुरतः विकृतरूपाः प्रेताः त्वरया अगच्छन्, खादन् अन्नपिण्डान्। शमीवृक्षस्य मूलं समीपं आगत्य, व्यापारीपुत्रं अपश्यत्। सः छायायाम् सुखेन उपविष्टः, तस्य कुशलं पृच्छन् प्रत्युत्तरं प्राप्तवान्। "कुतः आगतः, क्व गन्तुम् इच्छसि, हे साधो?" इति पृच्छति। "सुखेन आगतः, सर्वं वक्तव्यम्," इति उक्तम्। ब्राह्मणः सर्वं उक्तवान्—स्वदेशस्य धनस्य च हानिः। ततः प्रेताधिपः व्यापारीपुत्रं स्वबंधुवत् सम्बोधितवान्। "पुनः धनं प्राप्तासि, यदि भाग्यबलं तव अस्ति।" "क्लान्तदेहस्य चिन्तायाः उत्थानं न भवति।" "अद्य अतिथि सत्कार्यः—सः सर्वदा मम स्वजनः।" "तस्य आगमनेन प्रेतेषु अतुलं हर्षं उत्पन्नम्।" "यथा इच्छति, तदा दधोदनपूर्णं पात्रं आगतम्।" "कुम्भः अपि आगतः, प्रेतानां पुरतः स्थितः।" "उत्तिष्ठ, व्यापारीपुत्र, नित्यकर्म कुरु," इति उक्तवान्। व्यापारी च प्रेताधिपः च नित्यकर्म आचरितवन्तौ। ततः तेन सर्वेभ्यः प्रेतेभ्यः अन्नं वितरितम्। अनन्तरं प्रेताधिपः उत्तमं अन्नं भुक्तवान्। हे ब्राह्मण, व्यापारीपुत्रः तस्य साक्षात् दृष्टिपथे लीनः। तदा वशी जिज्ञासायुक्तचित्तः मृतरक्षकं पप्रच्छ। "एतत् पात्रं कुतः, उत्तमजलपूर्णं?" "त्वं अपि दीप्तः, पोषितः शुभरूपः च।" "सर्वं कथय—त्वं कः, शमी कः?" इति पृच्छति। सः प्राचीनं यथाभूतं सर्वं उक्तवान्। "सः सोमशर्मा, बहुलायाः गर्भात् उत्पन्नः।" "तस्य नाम सोमश्रवा, विष्णुभक्तः, प्रसिद्धः।" "अहं द्विजेभ्यः न दत्तवान्, उत्तमं अन्नं न भुक्तवान्।" "तस्मात् रात्रौ भीषणैः पुरुषैः शरीरं ताड्यते।" "एकः अपि स्वजनः तत्र मम समीपे नास्ति।" "एवं पापात्मा अहं अत्र दयाहीनः वसामि।