शुक्रेण भृगुवंशाधिपतिना बलिः अश्वमेधयागाय दीक्षितः अभवत्। शुक्रस्य अनुमत्याऽपि, तस्य विद्वद्भिः शिष्यैः सह, बलिः असुरपतिः अश्वमेधकर्म आरब्धवान्। शुक्रस्यैव संमत्याऽसुरैः सह तेन अश्वमेधकर्म समारब्धम्। अश्वस्य पृष्ठतः गच्छन् स लोमशः, दीप्तकेशः, महानसुरः तेजसा युक्तः दृष्टः। तेन गम्भीरगन्धेन युक्तः वातः ब्रह्मलोकं व्याप्य प्रववौ। तदा सर्वे देवा, इन्द्रेण सह, भयाकुलाः, जनार्दनं शरण्यं परमं धाम जग्मुः। तेषां कण्ठे भयग्रस्ते वाक् निरुद्धा अभवत्। ते सर्वे देवाः विष्णुम् उदाक्रन्दन्—"शृणु नः प्रार्थनां, हे विष्णो, देवदुःखविनाशक!" इत्युक्त्वा। "बलिः त्रैलोक्यनाथः सर्वान् देवान् जित्वा महाबलः अभवत्। सः शुक्रानुग्रहेण अश्वमेधाय दीक्षितः, यज्ञं कर्तुम् इच्छति, देवांश्च अपि जेतुम्। सः अनभ्युपायेन बलवत्तरः जातः, यथा उपेक्षितरोगः वर्धते। तत् तस्य यज्ञं नाशयतु येन वयं सन्तुष्टाः स्याम।" "सर्वान् देवान् परित्यज्य, एष महानसुरः अजेयः इति ज्ञात्वा," इति देवाः विष्णुम् प्रार्थयामासुः। तदा भगवाञ्छ्रीः वामनरूपम् आस्थितवान्। क्षणेन सः स्वेच्छया निमज्ज्य पुनः उदतिष्ठत्, सस्रंसकेशः। ततः, विप्रश्रेष्ठाः, ते सर्वे यज्ञकर्माणि परित्यक्तवन्तः। होतारः, यजमानः, ऋत्विजः च तत्र कर्म त्यक्तवन्तः। तदा असुरा ऊचुः—"कस्मात् भवन्तः अत्र पतिताः? केन वा निहतानि भवन्ति? वदन्तु।" तदा धुन्धुः स्वैः अनुयायिभिः सह प्रत्युवाच—"शृणुत कारणम्।" सः प्राज्ञः, सर्वशास्त्रार्थवित्, वरुणवंशजः आसीत्। तत्र मम ज्येष्ठभ्राता ज्येष्ठः, अहं कनिष्ठः। कौतूहलात् पितरौ माम् गतिकभास इति नाम दत्तवन्तौ। सः स्वर्गगुणसम्पन्नः, रूपवान्, महानसुरः आसीत्। तस्य मृत्युः अनन्तरम्, आवां गृहम् आगच्छाव। सः माम् उक्तवान्—"त्वं भागं न लभसे।" मूढानां, अन्धानां च, सम्पत्तौ भागो नास्ति। केवलम् अल्पं तेषां दत्तम्, सम्पत्तिं न भजन्ति हि। अहम् अर्हः सम्पत्त्याः, किमर्थं न्यायेन न लभे? तदा सः माम् उद्धृत्य अस्मिन्सरित्स्नान्यां क्षिप्तवान्। अत्र संवत्सरः पूर्णः भवता यापितः। "कः अयं दीक्षितः, महाबाहुः, इन्द्रसमः?" अहम् अपि तव महद्विभवं, मम प्रति करुणाम् च पश्यामि। द्विजाः पूर्वम् उक्तवन्तः—"हे ब्राह्मण, अस्माकं वंशः भार्गवः।" दाता, भोक्ता, वितरकः, याजकः च, सर्वे तत्र आसन्। ते सर्वे वामनस्य कृते दैत्याधिपतिं समुपस्थित्य वाक्यम् ऊचुः। "सः तुभ्यं दिव्यं निवासं, नानारत्नानि च दास्यति।" तदा बलिः द्विजमुख्याय प्रोवाच—"यावत् इच्छसि, तावत् धनं दास्यामि। अद्य अहम् तुभ्यं वाञ्छितं वरं ददामि।" तदा वामनः असुरपतिं धुन्धुं स्वार्थसिद्धये वाक्यम् अभाषत।