ये ये मां स्तुवन्ति, यद्यपि कामदुःखपीडिताः स्युः, ते वास्तवमेव शान्तिम् अवाप्नुवन्ति। तदेतद् गृह्यताम्, पुनः देवस्य स्तुतिः क्रियते। एवं तद् अवश्यं स्वीकर्तव्यम्, अन्यथा न कदापि कर्तव्यम्। तदा ब्रह्मा स्वयम् सुवर्णपीतलिङ्गम् आदत्तवान्। तृतीयः कालवदनः, चतुर्थः कपालिन् अभवत्। तस्य शिष्यः गोपायन इति प्रसिद्धः अभवत्। तस्य शिष्यः राजा ऋषभः, सोमकेश्वरनाम्ना, बभूव। तस्य शिष्यः वैश्यः क्राथेश्वरः, महर्षे, अभवत्। तस्य शिष्यः कर्णोदरः नाम शूद्रः, परन्तु महातपस्वी, जातः। स चतुर्वर्णाश्रमकृत्यं सम्पाद्य, स्वगृहं गतः। ततः, तस्मिन् समये, धनुर्धरः तस्मात् दूरस्थः तं संतर्जयितुम् उद्यतः। स स्मरं दृष्टवान्, यः तस्य जटामूलात् पादान्तं यावत् अधोवर्तते स्म। ततः, विप्र, पादादारभ्य वह्निवत् स दह्यमानः अभवत्। स उत्तमं धनुः त्यक्त्वा, तद् पञ्चधा भग्नम् अभवत्। तस्मात् चम्पकवृक्षः, सुरभिगन्धयुक्तः, रम्यस्वरूपः, उत्पन्नः। तस्मात् केसरवनं, बकुलाख्यं, महर्षे, जातम्। तत्र रम्यः पाटलावृक्षः, भृङ्गराजपुष्पाभूषितः, समुत्पन्नः। जातिवृक्षः अपि, चन्द्रकिरणप्रभया शोभमानः, पञ्चकलापवत्, तत्र अभवत्। तस्मात् भूमिसंचये, महर्षे, नानाविधानि मल्लिलतानि अपि अभवन्। ये जातियुक्ताः, ये देवेन स्वयम् निर्मिताः, ते अपि तत्र प्रादुर्भूताः। सहस्रशः फलवृक्षाः अपि उत्पन्नाः। हरस्य प्रसादेन, देवानाम् उत्तमानां योग्यं भोजनं तत्र सृष्टम्। पुष्पार्थम् अक्षरः सः शिशिरगिरिं तपोर्थं गतवान्। तदा, देवैः स्तूयमानः, श्रेष्ठैः सुरैः पूजितः, अनङ्गनामकं महद्धनुः आदत्तवान्। ततः, गन्धर्वः स्मितपूर्वकं वाक्यम् अब्रवीत्—"इह उपविश।" वसन्तः अपि शीघ्रं महद्व्याकुलतां प्राप्तः, महर्षे। भगवतः वसन्तं प्रति अवदत्—"इह आगच्छ, तिष्ठ।" स स्वोरुतः सुवर्णाङ्गीं कन्यां सृजित्वा निर्ममे। ततः कामदेवः चिन्तयामास—"का सा? किं मे प्रिया रती एषा?" सा सुश्रोणिः, सुगण्डमूलिका, सुस्मितमुखरेखा, निरीक्षणे तद्व्यग्रा। तस्याः स्तनद्वयं पूर्णं, निकटस्थितम्, सुहृदां संगमवत् शोभते। तस्याः समं सुकुमारं जठरं, सूक्ष्मरोमरेखया भूषितम्, प्रकाशते। सा कमलवनं प्रति नदीतीरात् भ्रमरमालिका इव दीप्तिमन्ती दृश्यते। यथा भाग्यसिन्धोः मन्थने मन्दरः नागेन बद्धः, तथैव सा शोभते। सा रम्यरूपा, कमलकेशराभा, प्रकाशते। तस्याः चरणौ अपि, रक्तलाक्षारञ्जितौ इव, दीप्तिमन्तौ। स कामेन आक्रान्तः—कः अन्यः तादृशं सहनं शक्नुयात्, महर्षे? किम् एष एव कामदेवस्य राजधानी अत्र स्थापिता? सूर्यातपेन भयार्ता सा शरणं याचितुम् आगता। तदा माधवः मुनिवत् समाधौ स्थितः।