देवेश्वर! तदा देवाः पुनः पुनः उचुः—“तत्र गच्छामः”—इति। ततः ते सर्वे तस्मिन्नेव स्थले आगच्छन्, यत्र भवस्य लिङ्गं स्थितम्। अथ भगवान् विस्मयान्वितः पातालं प्रविवेश। स ब्रह्मन्, तत्रान्तं नापश्यत्, विस्मितश्च पुनः प्रतिनिवृत्तः। चक्रपाणिरपि तत्र गतः, किन्तु महर्षे, स अपि अन्तं न प्राप्नोत्। ततः ते उभौ कृताञ्जलिपुटौ देवम् स्तोतुं प्रचक्रतुः। “हे मेघवाहन! हे कवि! हे शर्व! हे त्रिनेत्र! हे शङ्कर! हे दक्षयज्ञविनाशक! हे कालस्वरूप! नमस्ते। त्वं अनन्तः, भगवाञ्छिवः, सर्वव्यापी च; नमस्ते।” इति स्तुत्वा, स्वस्वरूपे स्थितः प्रभुः वाक्यम् अवोचत्—“ये मां स्तुवन्ति, कामदुःखपीडिताः अपि, ते निःशोकाः शान्तिम् आप्नुवन्ति।” इति। ततः सर्वे—“एतद् स्वीकृत्य, पुनः देवम् स्तुमः”—इत्युक्त्वा, “एष एव अनुमतः, अन्यथा न कदापि”—इति प्रतिजग्मुः। तत्र ब्रह्मा स्वयम् सुवर्णपिङ्गलिङ्गं जग्राह। तृतीयः कालवदनः, चतुर्थः कपालिन् अभवत्। तस्य शिष्यः गोपायनः नाम प्रसिद्धः। तस्य शिष्यः राजा ऋषभः सोमकेश्वरः अभवत्। तस्य शिष्यः वैश्यः क्राथेश्वरः नाम्ना, हे मुने। सः कर्णोदरः इति ख्यातः, शूद्रजन्मा अपि, महातपस्वी च। सः चतुर्वर्णाश्रमधर्मं सम्पूर्य, निजं लोकं गतवान्। एवं सति, तस्य पुरतः दूरस्थः धनुर्धरः तं पीडयितुं समाययौ। स स्मरं अपश्यत्, यः शिखाग्रात् पादपर्यन्तं अवतीर्णः। ततः, ब्रह्मन्, पादात् आरभ्य, वनाग्निवत् सः दग्धुम् आरब्धः। तदा स उत्तमं धनुः त्यक्त्वा, तत् पञ्चधा भग्नम् अभवत्। तस्मात् सुरभिगन्धसम्पन्नः, सुसौन्दर्ययुक्तः चम्पकवृक्षः उत्पन्नः। तस्मात् केसरवनं जातम्, या बकुलाख्या, हे मुने। तत्र रम्या पाटला अपि उत्पन्ना, भृङ्गराजपुष्पैः भूषिता। जातिवृक्षः अपि चन्द्रकान्तिमान्, पञ्चगुच्छसमानः, तत्र जातः। तस्मात् भूमिसंचये, मुने, नानाविधानि मल्लिपुष्पाणि अपि समुत्पन्नानि। जातियुक्तानि, ये देवेन स्वयम् निर्मितानि, तानि अपि अभवन्। सहस्रशः फलवृक्षाः उत्पन्नाः। हरस्य प्रसादात्, सर्वेभ्यः देवश्रेष्ठेभ्यः योग्यं भोजनं अपि समुत्पन्नम्। सः च पुष्पार्थं, अक्षयः प्रभुः, शिशिरगिरिं तपः कर्तुं जगाम। तत्र, देवैः स्तुतः, सुरश्रेष्ठैः पूजितः, महदनङ्गधनुः जग्राह। ततः गन्धर्वः स्मितपूर्वकं वाक्यम् अवदत्—“अत्र उपविश” इति। वसन्तोऽपि शीघ्रं महद्व्यथां प्राप, हे महर्षे। तदा भगवाञ्छिवः वसन्तं प्राह—“इह आगच्छ, तिष्ठ” इति। ततः स्वोरसात् सुवर्णाङ्गीं कन्यां निर्माय, तामुत्पादयामास। कामदेवः विस्मयेन चिन्तयामास—“काऽयं? किमियं मम प्रिया रती वा?” सा कन्या सुश्रोणी, सुचारुललाटरेखा, सुमुखी च, निरीक्षणे प्रवृत्ता आसीत्।