तदा भीषणरूपधारी तारकः दक्षिणदिग्भागं प्रति सन्नद्धः प्रजगाम। स तु दैत्यगणान् स्वसैन्यसमेतान् युद्धाय समादिशन् व्याहरत्। भगवाञ् मतलिसारथ्ययुक्तं रथं समारुह्य सदा सज्जः स्थितः। तदनन्तरं सर्वेऽपि स्वस्वयानि वाहनानि समारुह्य युद्धोत्सुकाः प्रस्थिताः। विद्यातधराः, गुह्यकाः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च—केचित् गजेषु, केचित् रथे, केचित् तुरगेषु समारूढाः। एवमेव सर्वे तत्र दैत्यसेनायाः स्थितिं प्रति वेगेन जग्मुः। तस्मिन्नेव काले विष्णुः देवानामुत्तमः, समारुह्य प्रस्थितवान्। स सर्वैः श्रेष्ठैः देवैः सह, शिरसा नमस्कृत्य, अग्रे गतः। सहस्रलोचनः विष्णुः मध्ये स्थित्वा पृष्ठतः रक्षां चकार। दक्षिणपार्श्वे बलवान् वरुणः पार्श्वसंरक्षणाय प्रस्थितः। विविधशस्त्रास्त्रधराः सेनाः शत्रुसैन्यं पर्वते समुपस्थिताः। तत्र वृक्षशून्ये विहङ्गरहिते स्थले देवानां दानवानां च युद्धमभवत्। तस्मिन्पर्वते, यथा पूर्वं कप्योर्युद्धे गजस्य च, तथा समभवत्। व्योम्नि सन्ध्यारागसम्पृक्तः मेघः प्रादुरभवत्, हे तपोनिधे। तत्र रात्रौ दिवा च सर्वत्र 'छिन्धि! भिन्धि!' इति शब्दः शुश्रुवे। तत्र रुधिरं रजसा मिश्रितं भ्रमरूपेण प्रवहद्भिः प्रवाहितम्। सर्वे मिलित्वा धिमत्स्कन्देन सह समारुह्य समुपजग्मुः। दैत्याः मायया संरक्ष्यमाणाः युद्धे चण्डाः देवांश्चापातयन्। नारद, दैत्यैः सह स्कन्देन देवाः युद्धे पराजिताः। ततः शार्ङ्गधनुषे प्रणम्य, पुनः पुनः बाणवर्षेण प्रहारं चकार। दैत्याः महाअसुरं कालनेमिं शरणं जग्मुः। ब्रह्मन्, तेषां बलं वर्धितम्, यथा रोगस्यावधानेन वृद्धिः स्यात्। तान् प्रतिगृह्य महाबलः तान् विस्तीर्णमुखे समुत्क्षिप्य क्षिपन्। तदा चक्रेण ज्वलता वह्निसमप्रभेण, भूम्यन्तरिक्षयोः सर्वतः व्याप्तेन, यथा कालाग्निः संप्राप्तः, जगदिदं ग्रसनेच्छया रूपं जग्राह। दैत्याः भग्नश्रियः, दर्पपूरिताः, दिव्यकिरिटमण्डितं, अमरगणपूजितं हरिं विविधशस्त्रास्त्रवृष्ट्या समभिद्रवन्त। कोपारुणनेत्रः विष्णुः केवलदृष्ट्या रथगजाश्वबलं समुद्धूतवान्; स च सुपर्णपक्षैः नाराचैः पर्वतानिव मेघैः तान् आच्छादयत्। तदा दानवानामधिपतिः शतवदनः कालनेमिं केशवाय, देवसेनापतये, जगदाधिपतये, अप्रमेयबलाय प्रेषयामास। स दानवो गर्जनस्वननिःस्वनः, तं गर्वितं दैत्यकुलान्तकं दृष्ट्वा, हसित्वा विस्तरेण वाक्यमुवाच। हिरण्यवंशविनाशकः स पुष्पार्चनप्रियः—स दुष्टः मम दृष्टिपथे पतितः क्व गच्छति? देवाः भीतानयनाः तं पश्यन्ति, मुष्टिना भग्नाङ्गं, भस्मच्छन्नं च। स क्रुद्धः गदां गरुडमधि प्राक्षिपत्, यथा इन्द्रः वज्रं पर्वते क्षिपेत्। विष्णुः चक्रेण तस्य दुष्कृतिनः पूर्वकर्मफलस्याशां छित्त्वा छित्तवान्। तस्य भुजौ छिन्नौ, स दग्धपर्वतसन्निभः तत्रैव प्रादृश्यत। तं निपात्य, पक्वतालफलवत् भूमौ पतितवान्। शिरश्छिन्नोऽपि स भूमिपः मेरुसमः अचलः तस्थौ। यथा इन्द्रः वज्रेण तस्य बलनाशितस्य भुवि हस्तमस्तकं पातयामास। शस्त्रकवचाम्बरविहीनाः असुराधिपतयः पलायिताः, बाणं विना। देवाः युद्धोत्सुकाः शस्त्रपाणयः संग्रामात् निवृत्ताः। स तु सर्वान् देवान् सम्बोध्य प्रोवाच—"निःशङ्काः युद्धं कुरुत" इति।