स सर्वैः कुलीनैः वृद्धैः पृष्टवान्—किं मे परमं हितमिति। यत् ते परमं शुभं कर्म, तथा च अस्माकं कल्याणाय इति। तदा महाबलः हिरण्यकशिपुः त्रैलोक्येन्द्रत्वं प्राप्तवान्। सः दानवेश्वराणां साक्षात् पश्यतां नखैः विदारितः। तेषां हितार्थं, महाबाहो, वयं त्रिशूलधरं शङ्करं प्रणमामः। कुजम्भः अपि विष्णुना तव साक्षात् पशुवद् निहतः। विरोचनः तव जनकः हतः—एतद् अहं ते वदामि। सः सर्वैः महादैत्यैः सह आयोजनं कर्तुम् आरब्धवान्। पदातयः अन्ये च देवैः सह युद्धाय निर्गताः। सेनायाः मध्ये बली च कालनेमिः अग्रतः स्थितौ। तत्र भीषणः भीमः तारकः दक्षिणदिशं प्रति गतवान्। सः तान् दैत्यांश् सैन्यसहितान् युद्धाय आज्ञापयत्। भगवतः सदा सज्जः मातलिचर्या रथमास्थाय स्थितः। प्रत्येकः स्वस्वयाने आरूढः युद्धोत्सुकः निर्गतः। विद्याधराः, गुह्यकाः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाः च—केचित् गजेषु, अन्ये रथेषु, अन्ये अश्वेषु आरूढाः। सर्वे आरूढाः तत्रैव दैत्यसेनायाः स्थितिं प्रति धावितवन्तः। तस्मिन् काले विष्णुः, देवानां श्रेष्ठः, आरूढः अग्रे गतवान्। सः सर्वैः उत्तमदैवैः सह शिरसा नमित्वा स्थितः। विष्णुः सहस्राक्षः मध्ये स्थित्वा पश्चात् रक्षां चकार। दक्षिणपार्श्वे महाबलः वरुणः पार्श्वसंरक्षणाय अग्रे गतः। बहवः सैन्यगणाः विविधायुधशस्त्रधारिणः शत्रुसैन्यं पर्वते समासाद्य स्थिताः। तत्र वृक्षहीने, विहङ्गरहिते स्थले, देवादानवयोः युद्धम् अभवत्। शैले शृङ्गे, यथा कदाचित् कपिगजयोः, तथा। तदा व्योम्नि सन्ध्याकान्तिरञ्जितः मेघः प्रादुरभवत्, तपस्विनां श्रेष्ठ। अह्निश्च रात्रौ च सर्वत्र शब्दः—छिन्धि! भिन्धि! इति श्रूयते। रुधिरं रजसा मिश्रितं भ्रमरूपेण स्रवितुम् आरब्धम्। ते सर्वे स्कन्देन सह अग्रे समारुह्य धावितवन्तः। दैत्याः मायया संरक्षिताः, युद्धे चण्डाः, देवान् निपातितवन्तः। नारद, देवा अपि स्कन्देन सह दैत्यैः युद्धे पराजिताः। ततः शार्ङ्गधनुषः प्रणम्य, पुनः पुनः बाणवर्षेण प्रहारं कृतवान्। दैत्याः कालनेमिं महासुरं शरणं जग्मुः। ब्रह्मन्, तेषां बलं वृद्धिं ययौ, यथा उपेक्षिते रोगे। स महाबलः प्रत्येकं गृहित्वा विस्तीर्णमुखे प्रक्षिपन् ददौ। तदा चक्रं वह्निसदृशदीप्तिं वहद्, सर्वतः भूम्यां च नभसि च तिर्यगूर्ध्वं व्याप्तम्, अन्ते यथा कालाग्निः आगतः, सर्वं जगदेकग्रासकाङ्क्षिणं जातम्। दैत्याः संतप्ताः, हरिं—देवसमूहैः पूजितं, सुशिरोभूषणं—विविधायुधशस्त्रवर्षेण प्रहारं कुर्वन्तः, स्वशोभां ह्रासयन्तः, गर्वेन पूर्णाः। क्रोधात् रक्तलोचनः विष्णुः केवलदृष्ट्या एव रथगजाश्वबलं व्यपोह्य, सुपर्णपक्षैः नाराचैः तान् पर्वतांश् मेघ इव आच्छाद्य तस्थौ। आरम्भे दानवेश्वरः शतवदनः केशवं—सुरसेनापतिं, लोकनाथं, अपारबलसम्पन्नं—युद्धाय कालनेमिं प्रेषितवान्। स दानवः, गर्जितनिनादसदृशस्वरः, तम् अभिमानिनं, दैत्यवंशनाशकम्, दृष्ट्वा, हसित्वा दीर्घमुवाच। हिरण्यवंशनाशनः, पुष्पार्चनप्रियः, सः कुतः गच्छति, यः मम दृष्टिपथे पतितः इति।