राज्ञः मृत्युकाले दिव्यः शब्दः श्रुतः—"मां मा निषेधि"—इति, तथापि स राजा मृत्युमुपेयाय। ततः तस्य सुताः जाताः, हे मुनिवर, ते च बाष्पपूर्णलोचनाः अभवन्। ततः सर्वे मरुतां पुत्राः संगम्य निगृहीताः, तेन तेषां प्रति कृत्यम् अकरोत्। शृणु, तपस्विनां श्रेष्ठ, के ते रैवतकल्पे जाताः। सः रिपुजित् इति प्रसिद्धः अभवत्, किन्तु तस्य पुत्रः नासीत्। स कन्यां सुरतीं गृहित्वा स्वगृहं नीतवान्। सा दुःखशरीरा स्वस्वरूपत्यागे मनः कृतवती। तदा सर्वे तपस्विनः तस्या मनसा आसक्ताः अभवन्। त एव मुनयः तस्या रूपे मनः स्थित्वा तां दृष्टवन्तः। ततः ते प्रस्थिताः, अग्निं प्रविश्य सप्त पुत्राः अभवन्। ततः सर्वे मरुतगणान् निगृह्य, लोकनाथः तत्र कृत्यम् अकरोत्। शृणु, चाक्षुषमन्वन्तरस्य मध्ये यत् अभवत् तत्ते कथयामि। सप्तसरस्वत्याः पुण्यस्थले सः महत्तपः अकरोत्। सा अपि तदा तटमुपेत्य तं मुनिं विक्षोभयितुम् आरब्धवती, हे सुन्दरी। तदा मुनिः मङ्कणकः तां मोहिनीं स्त्रीं शप्तवान्। "यज्ञमण्डले त्वां अश्वः विनाशयिष्यति" इति। सप्तसरस्वत्यः एव सप्त मरुतः जाताः। तेषां जन्मश्रवणेन पापं नश्यति, धर्मो महान् जायते। ततः प्रहादः मन्त्रदातृत्वेन स्थितः, शुक्रः कुलपुरोहितः अभवत्। सर्वे सभासदः एकत्र समागताः, द्रष्टुकामाः। तदा सः सर्वान् कुलश्रेष्ठान् पप्रच्छ—"किं मम श्रेष्ठं हितकरं?" इति। यत् तव शुभकरं, तथैव अस्माकं च हितं—इति तस्योक्तम्। वीर्यवान् हिरण्यकशिपुः त्रिषु लोकेषु इन्द्रः अभवत्। दानवेश्वराणां पश्यतां तु, सः नखैः विदारितः। तेषां कृते, हे महाबाहो, वयं त्रिशूलधारिणं शङ्करं पूजयामः। तदा कुजम्भः अपि विष्णुना तव साक्षात् दृष्ट्वा मृगवत् हतः। विरोचनः तव पिता हतः—एवं ते निगदामि। ततः सः सर्वैः महद्भिः असुरैः सह युद्धाय सज्जीकरणं चकार। पादातयश्चान्ये च देवैः संग्रामाय प्रस्थिताः। सेनायाम् अग्रे बली च कालनेमिश्च स्थितौ। तारकः भयानकः दक्षिणदिकं प्रति अगच्छत्। तदा सः दैत्यगणान् सैन्यैः सह युद्धाय आज्ञापयत्। भगवाञ्छ्रीमान् मातलिं रथमारुह्य सदा सज्जः अभवत्। सर्वे स्वस्वयानि वाहनानि आरुह्य युद्धोत्सुकाः प्रस्थिताः। विद्याधराः, गुह्यकाः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च—केचित् गजम्, केचित् रथम्, अन्ये अश्वान् आरुह्य गतवन्तः। एवं सर्वे दैत्यसेनायाः स्थितिं प्रति शीघ्रं जग्मुः। तस्मिन्नेव काले विष्णुः, देवानां श्रेष्ठः, आरुह्य अग्रे गतवान्। सः सर्वैः उत्तमदैवैः सह शिरसा नमस्कृत्य स्थितः। विष्णुः सहस्राक्षः सेनायाः मध्ये स्थित्वा पृष्ठतः रक्षां चकार। इति, एषा कथा दिव्यैः चरित्रैः, पुण्यैः जन्मभिः, देवासुरसंग्रामैः च संयुक्ता, धर्मस्य महिमानं दर्शयति।