राज्ञः पुत्रवियोगेन शोकाकुलस्य दुःखेन अहं शोचामि, न तु स्वस्य कृपणभाग्यत्वात्, हे विहङ्गम। त्वं शीघ्रं वह्निं आरोक्ष्यसि, यथोक्तं तद् अवश्यमेव सत्यं—अद्य विश्वासं कुरु। तदा सा पतिस्मरणपरायणा पतिव्रता दीप्ताग्निं समीप्य ज्वलन्ते वह्नौ प्रविवेश। ततः सा रजनीचर्या सह, सूनाभस्य कन्या, स्वेच्छया नभः संप्राप्तवती। दैवीशक्त्या सः स्वपत्नी सहितः पञ्च दिनानि दिवि स्थितवान्। तत्र सः तया तन्वीया सह स्वेच्छया विहृत्य, तस्य वीर्यं नभसः पतितम्। तद् वीर्यं चित्रा, विशालां च हरितालिनी च सप्तर्षीणां पत्न्यः यथेष्टं दृष्टवन्त्यः। ताः तद् अमृतकल्पं मन्यमानाः, नित्यं तरुण्यभिलाषिण्यः, तद् स्पृहयामासुः। पतिभ्यः अनुमतिं लब्ध्वा, तद् यद् पद्मे स्थितं तद् अपिबन्। राजसुतसम्भूतं तदेव वीर्यं पीत्वा ताः... ततः सर्वाः ताः भार्याः दूषिताः सन्त्यः तद् उत्सृज्य जग्मुः। तासां रुदितध्वनिना समग्रं जगत् पूर्णम् अभवत्। ताः समीप्य सः उवाच—"मा रुदित, पुत्राः, यूयं बलिनः।" एवमुक्त्वा लोकपितामहः ब्रह्मा, देवानां प्रभुः, ताः अश्वासयत्। ताः सर्वाः मनोः स्वायम्भुवस्य अन्तराले मारुताः अभवन्। श्रीमान् क्रतुध्वजः स्वारोचिषस्य पुत्रः आसीत्। तदा तैः राजभिः तपस्यर्थं महद् मेरुशिखरं गतम्। तस्मिन् काले सहस्राक्षो इन्द्रः विपश्चित् नाम, भीतः अभवत्। सः आज्ञापयामास—"गच्छ, पूतने, पर्वतम्, विशालं रमणीयं मेरुं प्रति।" "एवं कुरु, यथा तेषां तपसि विघ्नः जायेत, सुशोभने।" इति शक्रेण उक्ता सा पूतना, रूपसम्पन्ना, तेषां आश्रमात् न दूरं मन्दप्रवाहा नदी प्रवहति स्म। सा अपि सुन्दरी महतीं नदीं स्नानाय अवतीर्णा। तत्रैव सा जलचरी तैः पतितं वीर्यं अपिबत्। तपस्यां नष्टाय तैः षड्राज्यं गतं। ततः कालान्तरे सा ग्राही शङ्खरूपं धारयामास। भूमौ तां महतीं शङ्खीं दृष्ट्वा मत्स्यजीवी तत्र आगतः। तदा योगयुक्ता महात्मानः योगिनः तत्र आगम्य स्थिताः। तदा शङ्खस्त्री सप्त पुत्रान् अपादयत्। तेषां पुत्राणां जननी पितरौ नास्ताम्, ते जलमध्ये विचरन्ति स्म। "मा रुदित" इति ताः उक्ताः; ते पुत्राः मारुताः इति प्रसिद्धाः। एवं उक्त्वा सः सर्वान् तान् देवानां समीपं नीतवान्। एवं मारुताः स्वारोचिषे मन्वन्तरे अभवन्। उत्तमस्य वंशे निषधाधिपः राजा आसीत्। तस्य पुत्रः गुणैः श्रेष्ठः, धर्मनिष्ठः ज्योतिष्मान् नाम आसीत्। तस्य पत्नी सुश्रोणी, शुभलक्षणा, देवगुरोः कन्या आसीत्। सा स्वयमेव फलानि, पुष्पाणि, जलम्, समिधः, कुशान् च सञ्चिनोति स्म। पतिं सेवमाना कृशा, स्फुटसिरा जाता। तां सर्वाङ्गसुन्दरीं तपसा कृशां दृष्ट्वा, सा उवाच—"पुत्रार्थं आवां द्वौ अपि तपः आचरावः।