हरिः पन्थानं गच्छन् गौःमातरं दृष्टवान्। तत्र सः सर्वान् दानवान् प्रमुदितान् सुखानि भुञ्जानान् अपश्यत्। तेऽपि निःशङ्काः सन्नद्धाः शरवर्षाणि क्षिपन्तः तं समागतवन्तः। हरिः मेघ इव पर्वतान् वर्षेणावृत्य तान् आच्छादयामास। तदा सः तीक्ष्णाग्रैः शरैः पक्षिसंवेष्टितैः पाकं ताडितवान्। सर्वदेवेश्वरः शक्रः तदा पाकस्य दण्डकर्ता अभवत्। सः सुमृष्टपक्षैः शरैः तं विदार्य, पुरन्दरः अभवत्। तच्च जितं भूतलं गत्वा अधः पतितम्। एवं कथिते, भगवन् त्र्यम्बकेन, मुनिवर! किं अन्यद् श्रोतुम् इच्छसि? ब्रह्मन्, मम हृदि पुनः पुनः एषा शङ्का उदेति— हिरण्यकशिपोः वधानन्तरं शत्रुघ्नः किं अकुरुत? भगवन्, त्वमेव मम नाथः; इन्द्रहन्तारं पुत्रं मे देहि। शुचिना शीलसम्पन्नः त्वं दश दशाभ्यां वर्षाणि स्थास्यसि। त्वं पुत्रं जनयिष्यसि, प्रिये, शत्रूणां हन्तारं— अन्यथा न स्यात्। गर्भाधानकर्म कृत्वा स मुनिः उदयपर्वतं गतवान्। तत्राश्रमं प्राप्य, सः दितिं सम्बोधितवान्। दैवकृतकर्मप्रेरितया देवी उक्तवती— "बाण" इति। सः समाधिना युक्तचित्तः, स्वकार्ये प्रवृत्तः, सर्प इव दोषान् अन्वेष्टुम् आरब्धवान्। शतवर्षस्य अन्ते, तस्मिन् तपस्विनि स्नातशिरसि, शुद्धिः प्राप्ता। सा सुप्ता, केशान्तेषु पादौ विन्यस्य, विश्रान्ता अभवत्। नारद, तदा सः मातुः नासापुटेन गर्भं प्रविष्टवान्। तत्र सः महान् शिशुः हस्तौ दृढं निहितौ, मुखं ऊर्ध्वं कृतम्, दृष्टः। तदा सः शुद्धस्फटिकसदृशप्रभाभिः हस्ताभिः तां गृहीत्वा, हस्ताभ्यां तां पीडयामास, सा कठिना जाता। तदा, नारद, शतसन्धिः वज्रः मांसमयः उत्पन्नः। ब्रह्मन्, तेन सः तां सप्तधा छित्त्वा, सा उच्चैः क्रोशन्ती अभवत्। नारद, पुत्रस्य रुदितध्वनिं सः अपश्यत्। एवं उक्त्वा, सः पुनः ताः सप्तधा सप्तधा छित्त्वा। तदा, सः करद्वयं कृत्वा, शापभीतः, दितिं उवाच। "स्वेच्छया त्वया मया ताडितम्; अतः त्वं मयि न रोषं कुरु।" सम्पूर्णकालेऽपि सा शुद्धिं प्राप्तवती। सुन्दरि, सः देवराजेन सह ताः प्रेषितवान्। तदा, महर्षे, भगवतः महेन्द्रः वृत्रहन्ता, वज्रेण तां छित्त्वा। अथ, कथय मे— केन ते, वायुपथेन, पूर्वं सन्ति स्म? वायुपथवर्तिनः के आसन्? तद् मे व्याख्याहि। स्वायम्भुवाद् यावत् अस्य वर्तमानस्य मन्वन्तरस्य आरम्भः। तस्य सुतः सवनः नाम, त्रैलोक्यवन्दितः। तदा तस्य भार्या सुदेवा, शोकात्ययेन रुदती, पुनः पुनः "नाथ, नाथ" इति विलपन्ती, पतिहीना इव अभवत्। यदि तव सत्यं परमं, तर्हि एषः अग्निः तव सह पत्या सखाच भवतु।