स तदा भगवान् सर्वात्मा भृङ्गिणमादर्शयत्—“एष नूनम् अन्धकः नास्ति”—इति। ततः तं वृषध्वजं गणाधिपतित्वं प्राप्तं देवा: स्तुतिभिः समपूजयन्। तदैव भगवाञ्छिवः तान् उवाच—“स्वस्वानि वासस्थानि गच्छत, स्वर्गे सुखानि भुञ्जध्वम्। तत्र स्वकार्याणि सम्पन्न्य, पश्चात् परमं स्वर्गं प्राप्नुत।” इति। महेशेन विमुक्ताः सुराः स्वस्वानि दिव्यानि लोकान् जग्मुः। तेषां देवश्रेष्ठानां शक्रपुरोगमस्य गच्छतां पश्चात्, पुण्यश्लोको भगवान्शिवः, तेन सह गणाः अपि शङ्करं दृष्ट्वा स्वस्वयानि वाहनानि आरुह्य यत्र कामधुग्गावः कल्पवृक्षाश्च सन्ति, तस्मिन्नेव दिव्ये स्थले गताः। गणेषु स्वस्वमार्गे गतेषु, महेश्वरः द्विसहस्रवर्षात् परं वरदः पुनः प्रत्यागच्छत्। तं सर्वलक्षणलक्षणसमन्वितं समागतं दृष्ट्वा, देवीसमाह्वयेन जयादयः शीघ्रं समुपागच्छन्। तदा त्रिनेत्रः शिवः गिरिजां दैत्यं च दृष्ट्वा उवाच—“देवि, अयं मया अन्धकः तव दासत्वं नीतः।” एवं वचनं उक्त्वा—“पुत्र, शीघ्रं अन्धकं विनाशय”—इति। तेनैव भगवता संबोधितौ नन्द्यन्धकौ गणाधिपौ, शास्त्रसमन्वितं पुण्यं पापनाशनं स्तोत्रं कृतवन्तौ। तदा भगवानुवाच—“पुत्र, अहं तुष्टः। वरं परमं वृणीष्व।” ततोऽन्धकः प्राह—“भगवन्, मम सदा त्वयि चाम्बिकायां च भक्तिर्भवतु।” स तत्रैव शर्वं पूजयन् गणपतित्वं प्राप्तवान्। भयङ्कररूपं धारयन् भैरवो भगवान् स्वभक्त्या तद्रूपं कृतवान्। एतत् स्तोत्रं द्विजश्रेष्ठेषु, धर्मायुश्रीस्वास्थ्यकामिभिः सदा पठनीयम्। ततः शिवः उवाच—“मम कार्यं सम्पन्नम्; त्वं तु एतत् मम प्रष्टव्यं सम्यक् व्याख्यास्यसि।” ब्रह्मणं प्रति पुनरुवाच—“यदिदं कृतं, तत् लोकार्थं स्वार्थं च। ये सुरगणैः पराजिताः, ते अधःपातालं गन्तुम् उत्सुकाः। तेषां मार्गे लता आच्छादितं, मदमत्तजनैः पूरितं, माधवीकुसुमगन्धयुक्तं, मुनिभिः पूजितं हरप्रियं गन्धमादनं पर्वतम् आसन्। मायातारयोः नेतृत्वेन तत्रैव वासाय तान् चकार। दक्षिणवायुः शीतलः सुरभिगन्धयुक्तः सुमधुरं वाति स्म। ते सुरगणेषु पूज्यकर्माणि कृत्वा, हरिः मार्गे गच्छन् धेनुमेकां दृष्टवान्। तत्र दानवाः सर्वे हृष्टाः सुखानि भुञ्जानाः दृष्टाः। तेऽपि निःशङ्काः शरवर्षाणि क्षिपन्तः समुपागताः। द्विजोत्तम! हरिः तदा मेघ इव पर्वतान् वर्षेण आच्छादयामास। तीक्ष्णशरैः पक्षयुक्तैः पाकं ताडितवान्। तदा शक्रः सर्वदेवेशः पाकस्य दण्डनकर्ता अभवत्। स उत्तमपक्षैः शरैः तं विदार्य, पुरन्दरत्वं प्राप्तवान्। यत् तु जितम्, तत् ब्रह्मन्, अधःपातालं गतं। किं पुनः श्रोतुमिच्छसि, मया त्र्यम्बकेण कथितं, मुनिश्रेष्ठ? एष मे हृदि संशयः पुनः पुनः प्रवर्तते।