सर्वत्र कमलानि सुरभिं वासयन्ति, पक्षिणः तत्र निवसन्ति, मृगशृङ्गाणि तीक्ष्णानि सन्ति, अपि च जलानि अशुद्धानि दृश्यन्ते। गोपालग्रामाः अपि प्रमोदेन उल्लसिताः, साधवः तुष्टिं अनुगच्छन्ति। सत्पुरुषाणां मनांसि दिशाम् मुखैः समं प्रकाशं यान्ति, यथा शशाङ्करश्मयः स्फुरन्ति। एवं सतीं गृहीत्वा सः महेश्वरः मन्दरगिरिं प्रति जगाम। शम्भुः श्रीमान् भगवान् सत्या सह सन्तोषं अनुभूतवान्। तस्मिन् काले दक्षः प्रजापतिः यज्ञं आरब्धवान्। सः कश्यपान् आह्वयित्वा सभासदः नियुक्तवान्। अनसूया, अत्रिः, धृतिः, कौशिकः च तत्र आसन्। चन्द्रः अपि, हे ब्रह्मन्, तथा आङ्गिरसः ऋषिः अपि तत्र उपस्थितः। वेदविदः गुणसम्पन्नाः, शास्त्रेषु निपुणाः, तान् सम्यक् आहूतवान्, यज्ञवाटे द्वारपालककार्ये नियुक्तवान्। भृगुम् मन्त्रसंस्काराय यथावत् प्रवृत्तवान्। प्रजापतिं धनाध्यक्षपदेन नियुक्तवान्। किन्तु सतीं शंकरं च उपेक्ष्य, सर्वान् यज्ञे आहूतवान्। ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, प्रमुखः, अग्रगण्यः अपि आमन्त्रितः न अभवत्। दक्षः कपालिनं शंकरं न आमन्त्रितवान्। किं कारणं शंकरः देवश्रेष्ठः त्रिशूलधारः त्रिनेत्रः कपालिनः तथा अभवत्? एतत् आदिपुराणे ब्रह्मणा अनिर्वचनीयेन रूपेण उक्तम्। सूर्यतारकाः शक्तिहीनाः, वायुः अग्निः च लीनाः, पर्वतवृक्षाः निमग्नाः, सर्वं तमसि आवृतम्, दुस्तरं च अभवत्। रात्रेः अन्ते, सः रजोगुणस्थितः लोकान् सृजति। चराचरस्य अद्भुतस्य विश्वस्य स्रष्टा सः। त्रिशूलं जटाजूटं बीजमालां च दर्शयन्। येन देवौ ब्रह्मा शंकरः च अभिभूतौ। "कः त्वं इह आगतः? कस्य त्वया सृष्टिः? कथय," इति पृष्टम्। "कः तव पिता, कः तव माता?" इति अपि प्रश्नः अभवत्। तत्र विवादः उत्पन्नः, तव उत्पत्तिः प्रश्नितम्। तराजू वीणां च धृत्वा, शब्दं कुर्वन्, सः शिरः नतम्, विषण्णः, ग्रहग्रस्तशशाङ्कवत् स्थितः। ततः पञ्चममुखः रुद्रं प्रति, क्रोधेण तमसि आवृतदृष्टि: इदं अब्रवीत्— "त्वं दिशावसनः वृषवाहनः लोकसंहारकः।" अजः भगवान् तं दग्धुम् इच्छन् निरन्तरं पश्यन्। श्वेतः, रक्तः, सुवर्णप्रभः, नीलः, पिङ्गलकेशः, दीप्तमान् च। यथा जलं क्षुब्धं भवति, बुल्बुलाः उत्पद्यन्ते— किं तेषां शक्तिः अस्ति? नखाग्रेण ब्राह्मणस्य तीक्ष्णवचनस्य शिरः छिन्नम्। तत् शिरः शंकरस्य हस्तात् कदापि न पतति। तत्र एकः बुद्धिमान् सृष्टः, कवचयुक्तः, कुण्डलधरः, शरीरवान्। चतुर्भुजः, महाणि धनुः, सूर्यसमप्रभः। "पापसम्बद्धः त्वं—कः अतिपापिनं हन्तुं इच्छति?" इति उक्तम्। ततः लज्जया पूर्णः रुद्रः बदरिकाश्रमं जगाम।