अथ किल महर्षे, यदा अन्धकः स्वबलसमूहैः सह पुरीमाविशत्, तदा विष्णुः, देवानां गणानां श्रेष्ठः, शार्ङ्गधनुर्धरः चक्रगदाधरश्च, तं दानवश्रेष्ठं शरैः विदारयामास। कांश्चित् गदया निपात्य, अन्यांश्च चक्रेण जनार्दनः संहरन् बभूव। केचन हलद्वारेण समीपमानीय, मुसलेनापि चूर्णिताः। तत्र स आद्यः पुरुषः, स्रष्टा, प्राचीनेश्वरः, ब्रह्मणः सर्वतीर्थमयीं जलधारां स्पृष्ट्वा, तया पावन्याः जलस्य स्पर्शेन दानवाः पापक्षयमुपगताः। ते दानवाः, तं ब्रह्महा-घातकं रणमध्ये महासुरवधाय प्रवृत्तं दृष्ट्वा, बलेन सह, यो दानुपुत्रः देवासुरैः अपराजितः, स तं वज्रं परिघाय समुत्क्षिप्य, "मूढ! त्वं हतः" इति वदन्, बलस्य मूर्ध्नि प्राहिणोत्; तदपि भग्नमभवत्। ततः बलः पलायमानः, देवेश्वरः भयाकुलः पृष्ठतः प्रत्यावृत्त्य युद्धभूमिं त्यक्तवान्। तस्मिन्नेव काले, "तिष्ठ! त्वं चराचरस्य राजा; न हि राजधर्मे पलायनं विहितम्" इति तं समीपमागत्य प्रोवाच। ततः स प्रार्थयन्, "शृणु मे वचनं भगवन्! त्वमेव मे शरणं, हे विष्णो, भूतभव्यनाथ!" इति। "मम शरणागतः अस्ति, अस्त्रं दातुमर्हसि भगवन्" इति याचमानः, विष्णुना उक्तः—"अग्निदेवात् अस्त्रं याचस्व; स ते दास्यति निश्चितम्।" तदनन्तरं स अग्निं शरणं गतः, नारदः तत्र वचनमिदं प्रोवाच—"इदानीं जम्भः आहूयते; अतः अस्त्रं दातुमर्हसि।" "त्वं मद्गतेन अहंकारं त्यक्त्वा शरणागतः, तस्मात्," इत्युक्त्वा, भगवान् तेजस्वी इन्द्राय अस्त्रं दत्त्वा दिवं जगाम। अनन्तरं शत्रुनाशनः जम्भं प्रति युद्धाय प्रववृते। क्रुद्धः जम्भः गजपतिं निपात्य, स इन्द्रवज्राहतः गिरिरिव भूमौ पतितः। मन्दरं पर्वतं त्यक्त्वा स पृथिव्यां पतितः। तदा तमवदन्—"मा पत, शक्नोहि! अद्य भूमौ स्थित्वा, वासव!" स च तान् उवाच—"विहीनः पक्षैः शत्रूणां युद्धं कथं करिष्यामि?" ते च प्रत्यवदन्—"युद्ध्यस्व! रथमारोह; सन्नद्धः सः त्वां प्रति प्रेष्यते।" वानरध्वजेन भूषितः, सर्वतः वानरैः परिवृतः रथः, विश्वावसुना नीतः, इन्द्राय प्रेषितः। तदा इन्द्रः अपृच्छत्—"कथं युद्धे विरुध्येय? कथं वा अश्वान् नियंत्रयेय?" तदा उक्तम्—"शत्रून् हनिष्यामि; अन्यथा उपायो नास्ति। अत्रैव अश्वाः सन्ति; त्वमेव तान् नियंत्रय।" ततः इन्द्रः भूमौ पतितः, माल्यवस्त्राणि च व्यस्रंसन्। इन्द्रस्य पतनं दृष्ट्वा, पृथिवी च व्याकुला कम्पिता। तस्य भार्या उवाच—"नाथ, शिशुं यथाकामं बहिः नय।" सा अपि प्रोवाच—"शृणु, नाथ, ज्योतिषिणा यदुक्तम्।" "यत्किञ्चिद् बहिः, विप्रश्रेष्ठ, तद्द्विगुणं भविष्यति, मुनिश्रेष्ठ।" ततः ब्राह्मणः, विलम्बं विना, शीघ्रं शिशुं भूमौ निष्क्षिप्य, उक्तवान्—"नियतः कालः अतीतः; अर्धदोष एव भविष्यति।