शिवः सुरम्येषु वालुकाकच्छेषु सरःसु पद्ममध्येषु च यथेष्टं विचरन् अपि शान्तिं न लब्धवान्। तस्य मनसि क्षणमात्रं दक्षतनयायाः सुश्रोण्याः मनोहरायाः ध्यानमुत्पन्नम्। स्वप्नेऽपि तां दक्षसुतेः रूपिणीं दृष्ट्वा सः एवं वचनमुवाच— "हे बालिके, त्वत्तः पृथक्कृतः अहं प्रेमाग्निना दह्ये। नम्रतया ते पादयोः प्रणतान् प्रति वाचः वक्तव्याः। त्वं सर्वदा आलिङ्गिता अपि न किंचिद् भाषसे। विशेषतः पतिं प्रति त्वं नु अत्यन्तं निर्दया न सि? त्वया विना जीवितुं न शक्नोमि; यदेतत् त्वया कृतं, तदसत्यं। अन्यथा एष दुःखः न विनश्येत्; सत्यं ते शपे, प्रिये।" एवं वनान्तरे पुनः पुनः सः उच्चैः रुदन्, स्वरेण पूर्णेन शब्दयन्। ततः शीघ्रं धनुः संकुर्वन्, "ताप" इति नाम्ना बाणेन पुनः विद्धवान्। सः बाणैः पीडितः, समग्रं जगत् संतापयन्, भीमं शब्दं कृत्वा सर्वान् अपाकरोत्। कामबाणैः अतिव्याकुलः, सर्वतः व्याप्य विचरन्। तदा भ्रातृं प्रति उवाच— "यदद्य त्वया भाषितं, तत् कुरु; त्वं अपरिमितवीर्यः। आज्ञापय माम्, अनन्तबलशम्भो; अहं तव भक्तिपरायणः दासः।" कामबाणैः पीडितः सः न क्वापि स्थैर्यं, न सुखं, न प्रमोदं प्राप्नोति। अन्यः कोऽपि पुरुषः एतद् सोढुं न शक्नोति; तस्मात् त्वया एतत् गृह्यताम्। ततः त्रिशूलधारी शीघ्रं तुष्टः सन्, सन्तुष्टः इदं वचनमुवाच— "तव पूजार्थं वररूपं किञ्चिद् दास्ये, येन जगति हास्यं स्यात्। वृद्धः, बालः, युवा, स्त्री वा, सर्वे तेन उन्मादेन गृहीष्यन्ते। तव पुरतः हास्यवाक्येषु आसक्ताः भक्ताः भविष्यन्ति, योगयुक्ताः अपि तव एव स्युः। मदीयेन प्रसादेन त्वं नराणां मध्ये वरदः सर्वपूज्यः भविष्यसि।" कालञ्जरस्य उत्तरतः, हिमालयस्य दक्षिणतः एकं परमपवित्रं क्षेत्रं स्थितम्। तत्र गन्तुं सन्नद्धः सन् त्रिनेत्रः भगवान् विन्ध्याचलमपि गतवान्। तं तत्र प्रहरितुम् उद्यतं दृष्ट्वा हरः वचनम् अवदत्। सः तान् मुनीन् पत्नीसहितान् संमिलितान् देशे प्रविष्टः। तत्र भगवाञ्छिवः तान् उवाच— "भिक्षां देहि।" तस्मिन्नेव समये नारदः सर्वेषु आश्रमेषु विचरन्। सर्वे दुर्बलचित्ताः सर्वत्र सम्प्रकुप्यन्। तेषां मनांसि पतिसंमाननादिषु एव स्थितानि। तत्र कामार्ताः, मदनविक्षिप्तेन्द्रियाः गच्छन्ति। ते तं यथा मदोन्मत्तं गजपतिं स्त्रियः अनुसरन्ति तथा अन्वयुः। सर्वे क्रोधेन पूरिताः ऊचुः— "अस्य लिङ्गं भूमौ पततु।" ततः त्रिशूलधारी, श्यामरक्तवर्णः, तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। सः शीघ्रं अधोलोकं प्रविश्य, ब्रह्माण्डस्य उपरितः विदारितवान्। तत्र पाताललोकाः चराचरैः पूर्णाः अभवन्। ततः सः माधवदर्शनार्थं क्षीरसमुद्रं गतवान्। तत्र सः उवाच— "भो जगन्नाथ, किं कारणं लोका विक्षिप्ताः, महाबल?" तस्य लिङ्गस्य पतने पृथिवी भारात् कम्पिता। एवं शिवस्य विचित्रा लीला, प्रेमविषादक्लेशपीडितस्य, जगति हसितकारिण्यपि, लोकानां च चित्तानि विलोलितानि।