सर्वेषु दिशासु निरीक्ष्य स भगवान् कामदेवं तत्र न ददर्श। स च कामः, यं जगन्नाथः अक्षरः भगवान् नारायणः अपश्यत्, शङ्करेण दग्धः शरीररहितत्वं प्राप्तवान्। किं तु, किमर्थं स दग्धः? इदं त्वया स्पष्टीकर्तव्यम्। दक्षयज्ञं विनाश्य, त्रिनेत्रः महेश्वरः विचरन्न् अभवत्। ततः, तेन अस्त्रेण, पत्न्याहीनं तं मदोन्मत्तं ताडितवान्। स च, मदमोहितः, वनानि सरांसि च विचरन्, शान्तिं न प्राप्नोत्, हे दिव्यर्षे, इव बाणैः विद्धः गजो न विश्राम्यति। यदा शङ्करः जलमग्नः अभवत्, तदा जलानि दग्धानि कृष्णवर्णानि च जातानि। सा पुण्या नदी पृथिव्यां केशपाशवत् प्रवहन्ती दृष्टा। रम्येषु बालुकाकच्छेषु, सरःसु पद्मेषु च, यत्र कुत्रापि विचरन्, महेश्वरः शान्तिं न प्राप्नोत्। क्षणमात्रं स दक्षकन्यां तनुललितां मनसा चिन्तयामास। स्वप्ने अपि तां दक्षकन्यां दृष्ट्वा, स इदं वाक्यम् उवाच— "हे निष्कलुषे, त्वत्तः वियुक्तः अहं कामाग्निना दह्यमानः अस्मि। यः तव पादौ प्रणमति, तस्मै वक्तव्यम्। त्वं सदा आलिङ्गिता अपि, किमर्थं न भाषसे? विशेषतः पतये तव, हे कन्ये, नु तवातिशयेन कठिना नास्ति? त्वया विना अहं जीवितुं न शक्नोमि; यत् कृतं तत् मिथ्या। अन्यथा, एष दुःखः न नश्येत्; सत्यम् शपामि, प्रिये।" एवं वनान्तरे पुनः पुनः रुदन्, सः स्वरेण क्रन्दमानः अभवत्। शीघ्रं धनुः प्रणम्य, शोकनाम्ना बाणेन पुनः ताडितवान्। सः सम्पूर्णं जगत् पीडयन्, गर्जन् गर्जन्, सर्वान् अपाकरोत्। ततो कामबाणैः अतिव्याकुलः, सर्वदिशः प्रसारयन् विचरन् अभवत्। "भ्रातः, यानि वचांसि अद्य त्वया उक्तानि, तानि कुरु; त्वं अप्रमेयवीर्यः। मां आज्ञापय, हे शम्भो, अनन्तवीर्य, अहं तव भक्तिपरः दासः अस्मि। कामबाणैः ताडितः, अहं न स्थैर्यं न सुखं न हर्षं प्राप्नोमि। अन्यः कोऽपि पुरुषः एतत् सोढुं न शक्नोति; तस्मात् त्वया एतत् स्वीकर्तव्यम्।" तदा त्रिशूली शीघ्रं तुष्टः सन्, प्रीत्या इदं वचनम् उवाच— "तव पूजार्थं वररूपेण, अहं लोकस्य हासकारणं किञ्चिद् दास्यामि। वृद्धः, बालः, युवकः, स्त्री वा, सर्वे तेन मदेन ग्रहीष्यन्ति। तव पुरतः हासवाक्येषु आसक्ताः भक्ताः भविष्यन्ति; योगयुक्ताः अपि तव एव स्युः। मम प्रसादात् त्वं वरदः पुरुषेषु अर्चितमः भविष्यसि।" कालञ्जरस्य उत्तरतः, हिमालयस्य दक्षिणे, परमपुण्यं देशं अस्ति। यदा स तत्र प्रस्थितः, त्रिनेत्रः प्रभुः अपि विंध्याचलम् अगच्छत्। तं प्रहाराय उद्यतम् आलोक्य, हरः तदा वचनम् उवाच। स मुनिभिः सहिताभिः पत्निभिः सह स्थितं स्थानं प्रविष्टवान्। तत्र भगवतः वचनम्— "भिक्षां दत्त" इति। तस्मिन्नेव समये, नारदः सर्वेषां आश्रमाणां मध्ये विचरत्। सर्वे दुर्बलचित्ताः सर्वत्र व्याकुलाः अभवन्।