यथा राजपुत्राः सुवर्णाभरणैः शोभिताः, तथा स्वामिभिः पूजिताः दासाः अपि राजपुत्रवत् सम्मानं प्राप्नुवन्ति। युद्धभूमौ रक्तवस्त्रैः वेष्टिताः, वसन्तराजस्य समर इव शोभन्ते। यथा साधवः प्रियस्यागमने रोमाञ्चेन परिवृताः भवन्ति, तथा ते पुरुषाः स्वाङ्गुलिभिः इव वदितुम् इच्छन्ति—‘कः पर्वतः अस्माभिः तुल्यः अस्ति?’ इति। नीलाशोककुसुमकेशपाशैः श्यामलाः, तेषां मुखानि पद्मसदृशानि प्रसन्नानि आसन्। मल्लिकापुष्पसदृशदन्तैः, पुष्पगुच्छशोभया भूषिताः, दिव्याः कोकिलरवस्वनाः, अंकोलपुष्पाम्बरशोभिताः, पूर्ववैणवदाम्ना विभूषिताः, मदमत्तहंसगमनाः, ते वसन्तसमृद्धिं बदार्याश्रमे आगतां ददृशुः। सर्वदिशः निरीक्ष्य, तत्र कामदेवं नापश्यत्। स एव सः, यं जगन्नाथः अच्युतः नारायणः अपश्यत्। सः कामः, शंकरस्य तेजसा दग्धः, अनङ्गत्वं प्राप्तवान्। किं कारणं तेन दग्धः इति? तद् त्वया वक्तव्यम्। दक्षयज्ञविनाशनानन्तरम्, त्रिनेत्रः महादेवः विचरन् आसीत्। तदा, सः मदोन्मत्तः पत्निहीनं तं कामं शस्त्रेण आहतवान्। तेन मदेन सः वनानि सरांसि च विचरन्, शान्तिं न लेभे, यथा बाणैः विद्धः गजः। शंकरः जलमग्नः सन्, तस्य तेजसा जलानि दग्धानि कृष्णवर्णानि अभवन्। सा पुण्या नदी, पृथिव्याम् इव केशपाशवत् प्रवहन्ती आसीत्। सुन्दरतीरेषु, सरस्सु, पद्मेषु च विचरन्, महेश्वरः शान्तिं न प्राप। किञ्चित्कालं सः दक्षकन्यां तन्वीं मनसि चिन्तयामास। स्वप्ने अपि तां दक्षसुतेः दर्शनं कृत्वा, सः एवं वदति स्म—"निरपराधे, त्वत्तः पृथक् स्थितः सन् अहं कामाग्निना दह्ये। यः तव पादयोः प्रणमति, तस्मै वदितव्यम्। त्वं सदा आलिङ्गिता अपि, किमर्थं न भाषसे? विशेषतः पतये ते, कन्ये, त्वं नात्यन्तं निर्दया?" इति। "त्वया विना अहं जीवितुं न शक्नोमि; यत् त्वया कृतं, तद् असत्यं। अन्यथा, एषः शोकः न विनश्यति; सत्यं शपथं ते प्रियाम्।" एवं वनान्तरे सः पुनः पुनः रुदन्, स्वरेण प्रचण्डेन व्याहरन्। शीघ्रं धनुषं बन्धित्वा, शोकनाम्ना बाणेन पुनः विद्धवान्। सः सर्वं जगत् संतापयन्, गर्जन् गर्जन्, सर्वान् अपाकरोत्। तदा, कामबाणैः अतिव्याकुलः, सर्वदिक् विचरन्, सः व्याप्तवान्। "भ्रातः, यानि वचांसि त्वया अद्य उक्तानि, तानि कुरु; त्वं अप्रमेयपराक्रमः। मां आज्ञापय, शम्भो, अनन्तवीर्य; अहं तव भक्तियुक्तः दासः। कामबाणैः पीडितः, न स्थैर्यं, न सुखं, न हर्षं लभे। अन्यः कोऽपि न शक्नोति एतद् सहनं; अतः त्वं स्वीकुरु।" ततः त्रिशूलधारी शीघ्रं तुष्टः सन्, प्रीत्या वाक्यम् उक्तवान्—"तव पूजार्थं वरं दास्यामि, येन जगति हास्यं भविष्यति।