सर्वे बलवन्तं दुर्गं आरोह्य एकत्र दृष्टिं समारोपयन्। सुरथा हर्षोत्कण्ठिताङ्गी सख्यं स्मितमुखी समभाषत—"नूनं स राजा-पुत्रः, यं पूर्वं पतित्वे अहम् अवृणम्, एष एव दुःखिनां श्रेष्ठः ऋतध्वजः, नात्र संशयः। एष अन्यः तस्य पुत्रः जावालिः, अत्र अपि नास्ति किञ्चित् संशयम्।" शम्भोः पुरतः उपविश्य, सर्वे शुभगीतं गायन्ति स्म। त्र्यम्बकं, त्रिलोककर्तारं, हाटकेश्वरनाथं द्रष्टुं समागताः, तस्य पुरतः उत्तमं गीतं गायन्ति स्म। तद् दृष्ट्वा तस्य हृदयम् आनन्देन पूर्णम् अभवत्, रोमाञ्चिताङ्गः च प्रकाशमानः अभवत्। तं परिचित्य, योगात्मा हर्षितचित्तः प्रकटितः अभवत्। तत्र सर्वे क्रमशः स्थित्वा, त्रिनेत्रं पूजयन्तः स्तुतिं च अर्पयन्ति स्म। सः योगी तासाम् कृशाङ्गनानां सह समुत्थाय, सन्मानपूर्वकं तान् अभिवादयत्। ततः स राजा आनन्दितः, अन्यैः राजभिः सह सुखेन प्रविष्टः। गोधावरीतीरे स्नात्वा, हाटकेश्वरं द्रष्टुं च इच्छितवान्। सा अपि मातरं दृष्ट्वा हर्षिता, सौन्दर्ये दीप्तिमती अभवत्। स्नेहात् पुनः पुनः मातरं आलिङ्ग्य, अश्रुपूर्णलोचना अभवत्। ततः आज्ञा दत्तवती—"गुह्यकं महदञ्जनगिरिं प्रापय। शीघ्रं दिवः पार्जन्यं गन्धर्वराजं आनय। वानरश्रेष्ठ, गालवम् अपि इह आनयेत्।" स वानरः अञ्जनं गत्वा तं सूचित्वा, अमरगिरिं अगच्छत्। सप्तगोधावरीतीर्थे वानरः पातालं प्रविष्टः। पातालात् निर्गत्य, स तीक्ष्णगामी पृथिवीं विचरति स्म। ततः ऊर्ध्वं लङ्घयित्वा, सप्तगोधावरीभ्यः जलं शीघ्रं आनयत्। स नन्दयन्तीं तत्र देवीसमानां स्थितां अपि दृष्टवान्। तान् तपस्विनं पूज्यं राजश्रेष्ठाः सम्मान्य, उपविष्टाः। ततः वानराः अपि आमन्त्रिताः अभवन्। तेषां आगमनं दृष्ट्वा, विस्तीर्णलोचनाः कन्याः तान् सस्नेहं निरीक्षन्ति स्म। तत्र नन्दयन्ती अन्याः च, पितृसहिताः, सुन्दरमुखीं कन्यां दृष्टवन्तः। ततः सत्यम् ऋषिः सत्यध्वजः तस्यै कन्यायै सत्यवचनं उक्तवान्। तद्वचनं श्रुत्वा सा लज्जया आकुला अभवत्, स्थैर्यं च नष्टम्। "दुष्कन्या अभूत्वा, अहं शरीरं त्यजामि। हे ब्राह्मण, पापग्रस्तचित्तायाः मे रक्षां कुरु।" इति सा व्याहरत्। ततः ऋषिः तां तन्वीं कन्यां अवोचत्—"माऽशुचः। तव पिता, देववृद्धिः, पुनः तव पुत्ररूपेण जन्म गृह्णाति।" ऋषिः शुद्धचित्तः इदं वचनं उक्तवान्—"कन्ये, शोकं त्यज। दशमासे पुत्रः तव जायते।" इति। एवं उक्ता चित्राङ्गदा हर्षिता दीप्तिमती अभवत्। सर्वाः तन्व्यः तत्र दशमासपर्यन्तं स्थिताः। दशमासे गते, अप्सरसः आगच्छन्। शिशोः जन्मे, वानरस्य कारणात् विश्वकर्मा अपि आहूतः।