द्वौ तपस्विनौ परमवेगेन रथाभ्यां समागतौ। ततः घृताची अपि नदीस्नानं कृत्वा उत्तमविपण्या सह तत्र आगता। सः तु पितरं राजानं च वीरं दृष्ट्वा, पूर्वं वृक्षमूलगतः बलात् बन्धनं प्राप्तः स्म। तदा धनुष्मान् बाणान् आदाय इदं वचनं अब्रवीत्—"अद्यैकबाणेन एष वानरः मया निहन्यते।" महर्षिः तदा तं पक्षिणं गंभीराणि युक्तानि वचनानि उवाच—"राजपुत्र, मृत्युः बन्धनं च पूर्वकर्मनिबद्धौ। आगच्छ, आगच्छ, हे वानर, अस्मान् सहाय्यं कर्तव्यम्।" वानरः उवाच—"भगवन्, आज्ञापय; किमहं करवानि?" तदा ब्राह्मणः अवदत्—"त्वया मम पुत्रः वटमूलबन्धनं प्राप्तः।" ततः राज्ञा वृक्षस्य शाखाः त्रिधा विदारिताः। दशशतानि वर्षाणि स शाखां वहन् अपि न चलितः। ऋषिवचनं श्रुत्वा वानरः जाबालिपुत्रस्य जटाः विमोचयामास। तदा हृष्टः ऋषिसत्तमः ऋतध्वजः वरदः अभवत्। ऋतध्वजस्य वचनं श्रुत्वा सः वानरः वरं याचितुम् आरब्धवान्—"यदि भगवन् वरदः असि, त्वष्टुः कन्या चित्राङ्गदा मे पुत्री भवतु।" सः अपि—"मया बहूनि पापानि कृतानि," इति अवदत्। तदा ऋतध्वजः—"शापस्य अन्तः भविष्यति," इत्युक्त्वा तं वानरगजं हर्षपूर्णं चकार। अनन्तरं सर्वे क्रमशः स्नात्वा पितृदेवताभ्यां पूजां कृतवन्तः। ततः शीघ्रवेगः प्रबलः वानरः तां स्त्रीं समीपतः अन्वगच्छत्। सा अपि वानरगजं वीर्यश्रेठं दृष्ट्वा त्वरितं अभवत्। तदा वानरः कीर्तिमन्तं निनादमत्तं शिखरं आरुह्य स्थितः। एवं चिरकालं क्रीडित्वा ते विंध्यपर्वतम् उपययुः। मध्याह्ने प्रमुदिताः सप्तधा गोदावरीं पीत्वा जलं आस्वादयन्ति स्म। रथवाहनाः अश्वान् स्नापयित्वा तान् जलं पीत्वा निमज्जितवन्तः। तृणवनान्तेषु तु ताः अश्वाः क्षणेन विश्राम्य तस्थुः। अश्वानां पादघोषं श्रुत्वा उत्तमाङ्गनाः त्वरया दृढगोपुरमधिरुह्य सह सर्वाः निरीक्षन्ते स्म। सुरथा हृष्टा सखीमुद्यन्त्या सस्मितं वचनं अवदत्—"नूनं स एव राजपुत्रः यं पूर्वं पतिं वृणीता।" सा पुनः—"सः एव दुःखिनां श्रेष्ठः ऋतध्वजः; न संशयः। एष अपि तस्य पुत्रः स्वकः जाबालिः; अत्रापि नास्ति संशयः।" ते सर्वे शम्भोः पुरतः उपविश्य शुभगीतं गायन्ति स्म। त्रैलोक्यकर्तारं त्र्यम्बकं हाटकेश्वरनाथं द्रष्टुं समागच्छन्। तस्य पुरतः स्थित्वा उत्तमं गीतं गायन्तः, तं दृष्ट्वा तस्य हृदयम् हर्षेण पूर्णम् अभवत्, रोमाञ्चः च देहे प्रादुरभवत्। तं विज्ञाय योगात्मा प्रमुदितचित्तः तत्र प्रादृश्यत।