सः स्त्रीरतिस्थलेषु सञ्चरति, तृणवनान्तरेषु च वसति। नगरमार्गेषु विश्रामगृहेषु च, हे नारद, सः निवसति। विषेषु गोमये कीटपाषाणेषु च सः दृश्यते। सः अश्वशस्त्रकुशलः, गजे रथे च धृतिमान् वीरः। सः मकरः नद्यः सञ्चरति, महोदधौ च निवसति। घटः जूयस्थानानि सेवते, सुराविक्रयिणां गृहेषु च तिष्ठति। सः पुण्यस्थलेषु, देवानां ब्राह्मणानां च गृहेषु वसति। एषः प्राचीनः रहस्यमयं विषयः त्वया कस्यापि न प्रकाशनीयः। अहं हि एतत् प्राचीनं परमं शुद्धं पुण्यकथाम् उक्तवान्, या पापं नाशयति, शुभदां च भवति। तस्य भार्या दक्षायणी आसीत्, सा तस्य पुत्रान् अपद्यत। हरिः कृष्णश्च योगाभ्यासे नित्यम् अन्वगच्छताम्। तौ सौम्यौ तपः कुर्वन्तौ, प्राचीनवृषस्वभावौ आस्ताम्। गङ्गायाः विस्तीर्णे तटे तौ परमब्रह्मणि नित्यनिष्ठौ गृहस्थाविव वसताम्। हे ब्रह्मन्, तयोः तपसा संतप्तयोः इन्द्रः उद्विग्नः अभवत्। तदा सः रम्भाद्याः श्रेष्ठाः अप्सरः तस्मिन्महातपे प्रेषयामास। वसन्तेन सह स्वसख्याः सः तत्राश्रमं गतः। बदर्याश्रमं प्राप्ताः ते यथेष्टं रममाणाः आसन्। वृक्षाः सदा पत्रहीनाः सन्तः भूमिम् आलिङ्ग्य शोभन्ते। हे मुनि, वसन्तस्य सिंहः पलाशपुष्पैः विभूषितः आगतः। वसन्तः नवमल्लिकाकुसुमैः शोभितः प्रहसन् आसीत्। यथा राजपुत्राः सुवर्णाभरणैः भूषिताः, तथा स्वामीभिः पूजिताः सेवकाः अपि राजपुत्रवत् दृश्यन्ते। युद्धरक्तवसनाः, इव वसन्तराजस्य संग्रामे, तिष्ठन्ति। यथा सुहृदागमने साधवः रोमाञ्चिताः भवन्ति, तथा। इव अङ्गुलिभिः वदितुम् इच्छन्ति—'कः पर्वतः अस्माभ्यं तुल्यः?' नीलाशोककुन्तलैः श्यामलाः, मुखानि पद्मवद् विकसन्ति। नवमल्लिकादन्ताः, पुष्पगुच्छश्रियायुक्ताः। दिव्याः कोकिलरवयुक्ताः, अङ्कोलपुष्पाम्बरशोभिताः। पूर्वनलकन्दुकश्रेणिबद्धाः, मदगजेन्द्रगमनाः, हे ब्रह्मन्। एवं वसन्तस्य श्रीः बदर्याश्रमे आगता। सः सर्वदिशः निरीक्ष्य, तत्र कामं न ददर्श। तं एव च जगन्नाथः नित्यं नरोत्तमः नारायणः अपश्यत्। सः शङ्करेण दग्धः शरीररहितत्वं प्राप्तवान्। किं कारणं तेन दग्धः? इदं त्वया वक्तव्यम्। दक्षयज्ञं विनाश्य, त्रिनेत्रः विचरन् आसीत्। तदा सः शस्त्रेण पत्नीरहितं मदोन्मत्तं ताडितवान्। सः मदोन्मत्तः वनानि सरांसि च विचचार। सः न क्वापि शान्तिं अलभत, हे दिव्यर्षे, इव बाणविद्धः गजः। शङ्करस्य निमग्नस्य जले, जलानि दग्धानि, कृष्णानि च जातानि। सा पुण्या नदी, इव केशपाशः, भूमौ प्रवहति।