सौन्दर्ययौवनसम्पन्ना सा काञ्चनवर्णा कन्या, पद्मिनीव सरोवरविहीना, पद्मलोचना, स्नानार्थं नेमिषाख्यं देशं जगाम। तत्र तां सुकुमाराङ्गीं कामार्तः कोऽपि सुदर्शनः पुरुषः दृष्टवान्। स राजा पुत्रः तस्याः रूपेण साक्षात्कामवशं नीतः। तस्याः सख्यः तां अब्रुवन्—"वत्से, त्वं न धैर्यवती, सुन्दरी चासि। तव पिता धर्मात्मा सर्वकलाविशारदश्च।" एतस्मिन्नन्तरे सत्यव्रतः प्राज्ञः राजा सूरतः तस्याः मदालसदृशदृष्ट्या मोहितोऽभूत्। स तां अब्रवीत्—"हे निर्मले मदनाक्षि, केवलं तव विलोकनेन मम चित्तं विमोहितम्। अतः त्वं मया सह अस्मिन्शय्यायां मम अङ्के शयितुमर्हसि।" सा पद्मलोचना सर्वाङ्गसुन्दरी तं राजानं प्रत्युवाच। तत्र प्राचीनकाले ताम् स्त्रियम्—तैण्वीं नाम—राजा तेन रक्षिता। ततः आरजस्का नाम स्त्री दण्डाय स्वकथां निवेदयामास। ततः सा सुकुमाराङ्गी स्त्री सूरताय भूमिपतये प्रोवाच—"धर्मं परित्यज्य, स्त्रीभावेन च दुर्बलचेतसा, त्वया न किञ्चित्सुखं लभ्यते, यदि विवाहं विना पतिं प्राप्स्यसि।" राज्ञा तया तिरस्कृता सा मोहं जगाम। अपि द्विवारं तिरस्कृता, मोहग्रस्तेवाभवत्। शीतलेनापि जलेन सम्पूर्णतया सिक्तापि सा चेतनां न प्राप। तस्याः सख्यः मृतां विज्ञाय शीघ्रं तस्मात् स्थलात् निर्गच्छन्। सर्वासु तत्र निर्यातासु, सा उत्तमं वनं प्रविवेश। न तं राजानं न च प्रियसखीं दृष्ट्वा, सा सुवर्णलोचना शीघ्रं महानदीं प्रविवेश, हे नृप। सा अपि तस्य भाव्यं विज्ञाय, हे जननायिक, तस्याः स्वातन्त्र्यस्थितिं मया श्रुतम्। तत्र किमर्थं त्वं जनरहिते व्याघ्राद्याख्ये वने समुपागता इति पृष्टा। तदाकर्ण्य स मुनिः कोपितः प्रतिमाकारं शापयामास। "या सा पत्या सह न संयुज्यते, सा शाखामृगत्वं यास्यतु।" सायं सन्ध्यां पूजयित्वा सा शङ्करं सम्पूज्य मानयामास। तदा स उवाच—"या सुकेशी सुन्दरतुदती स्त्री स्वपत्यकामिनी, सा आगच्छतु।" तत्र हाटकदेशे महेश्वरं सम्पूज्य, दैत्यकन्या कन्दरमालिनः पुत्री आगमिष्यति। तथैव अन्याऽपि वेदवती, पार्जन्यस्य शुभकन्या। हे महादेव, हाटके त्वं तया सह योगं प्राप्स्यसि। ततः सा शीघ्रं सप्तगौदावर्यः पुण्यस्थानं प्राप। तत्रैव सा शौचपरायणा, फलं मूलं चाश्नन्ती ध्यानासक्ता उपाविशत्। प्रियस्य कामनया सा महाकाव्यस्य एकं श्लोकं जपमकरोत्। "यः कश्चिद् स्वबलात् मृगाक्ष्याः दुःखं निहन्ति, स धन्यः।" पयोष्ण्याः नदीं, मुनिगणैः पूजितां, तस्याः विशाललोचनां चिन्तयन्ती सा स्थितवती। एवं सा सुरथं वीरं स्मरन्ती दीर्घकालं न्यवसत्। तदा भाग्यवशात् स राजा मेरुशिखरात् भूमौ पतितः।