नारदः योगविद्यायाः ज्ञानं जिज्ञासमानः प्रजापतिं पप्रच्छ। तस्य प्रश्नं श्रुत्वा प्रजापतिः तं सत्यं तत्त्वं तस्मै अवदत्—एतत् ज्ञानं सर्वेषां न वक्तव्यम्; यथार्थं हि एषा स्थिति, अन्यथा नास्ति। पुत्रः शिष्यः च, हे पितामह, तयोः कोऽपि भेदः नास्ति; धर्मः कर्म च यदा संयुक्तं भवति, तदा मे वाक्यं शृणु। वेदवाक्ये एतद् उद्घोष्यते—‘शेषः पापं नाशयति; शिष्यः शुद्ध्यति।’ तदा नारदः पुनः पप्रच्छ—‘कatham शेषः पापं नाशयति, शिष्यः च तेन कथं शुद्ध्यति? एतद् मे कथय।’ तदा प्रजापतिः प्रत्युवाच—‘यथा तत्त्वं तव कथयिष्यामि, भीषणं, भयहरं मानवधर्मं; सावधानः शृणु।’ सर्वभूतानां प्रति क्रूरता प्रथमं नरकं स्मृतम्। वृक्षच्छेदनं द्वितीयं नरकं स्मृतम्। अर्थविवादः तृतीयं नरकं स्मृतम्। स्वधर्मत्यागः चतुर्थं नरकं स्मृतम्। मधुरभक्षणं तथा राजदण्डः पञ्चमं स्मृतम्। रथस्य वा यन्त्रस्य अपहरणं षष्ठं राजदण्डः स्मृतम्। शासनदोषेन कृत्यं सप्तमं नरकं स्मृतम्। लालयुक्तं मिलनं अष्टमं नरकं स्मृतम्। स्वबन्धुभिः विरोधः नवमं नरकं स्मृतम्। शास्त्रचौर्यं धर्मनाशः दशमं नरकं स्मृतम्। एकादशं नरकं साधुभिः परमं स्मृतम्। विधिविरुद्धकर्म द्वादशं स्मृतम्। संधिविभेदः त्रयोदशं स्मृतम्। चतुर्दशं नरकं निन्दितं स्मृतम्। पञ्चदशं नरकं तथैव अन्यानि अनुक्तानि अपि सन्ति। सर्वगृहे अग्निप्रज्वलनं अतिथिसत्कारस्य चिन्हं। सत्यवद्भिः असूया नास्ति, परन्तु गर्वः तिरस्कृतः। एतेषु गुणेषु युक्तः पुरुषः सततं जगन्नाथं तुष्ट्वा सर्वथा नरकं नाशयति। तदनन्तरं शेषपापस्य लक्षणं वर्णयिष्यामि। तथा, हे द्विजश्रेष्ठ, सर्ववर्णानां पितृभिः एकत्वं। मत्स्यादिभोजनं, निषिद्धस्थानगमनं महापापं। स्वदोषगोपनं पापं, परदोषप्रकाशनं अपि पापं। उपहासः, ताडनं, तथा नामधेयेन अधर्मवचनं। यः एतेषु पापेषु संयुक्तः सन् शंकरं तुष्ट्वा यतते—यद् देहसम्बन्धि, वाचिकं, मानसिकं, वा शारीरिकं—भ्रातृभिः बन्धुभिः च तस्मिन्नेव जन्मनि, हे धर्मज्ञ, यदि क्रमः विपरीतः भवति, तदा विपरीतम् फलम्। शेषात् शिष्यः रक्षति, सुतः तु सर्वाधिकम्। तदा पुत्रः प्रजापतिं उवाच—‘अहं तव पुत्रः अस्मि, भगवन्; योगं मे कथय।’ प्रजापतिः प्रत्युवाच—‘पुत्रः योगं लभते; त्वं मम वारसि, हे पुत्र।’ पुनः पुत्रः उवाच—‘यत् त्वया उक्तं, तत् विस्तरेण मे कथय।’ तदा भगवतः स्मितं कृत्वा उवाच—‘शृणु, हे नारद, मम वत्स।