अथ कथायाम् एवम् आरभ्यते— यत्र ब्रह्मणः वाक् उत्पन्ना, तत्र शारीररहितः कुतः वाक् उत्पन्ना इति महाराजस्य जिज्ञासा अभवत्। ततः स शीघ्रं अश्वं लोकं प्रति मुक्तवान्, ऋतध्वजस्य कन्यायाः निमित्तम्। राजा कुवलयाश्वः तस्य पुत्रः च किमर्थम् इति तस्य प्रयोजनम् पृष्टम्। सा कन्या मदालसा नाम्ना, चन्द्रकान्तिसमप्रभा, सौन्दर्यनिधिः अभवत्—साक्षात् मदालसा एव। किन्तु पातालकेतुः तां तन्वीं युवतिं अपहृत्य गच्छति स्म; तस्याः कृते उत्तमः अश्वः दत्तः। यथा शची देवराजं महेन्द्रं दृष्टवती, तथा राजपुत्रः हरिणीनेत्रां कन्यां अपि दृष्टवान्। ततः हिरण्याक्षस्य बुद्धिमान् पुत्रः किम् अकरोत् इति पृष्टम्। स देवसेनायाः हन्ता, अतिव्रुष्टचित्तः, क्रुद्धः अभवत्। ततः पातालात् निर्गत्य पृथिवीं विचरति स्म। स पर्वतपुत्रीं गौरीं, शुभरूपां, स्वसख्यः मध्ये स्थितां, वनान्तरे दृष्टवान्। सर्वाङ्गसुन्दरीं गौरीं दृष्ट्वा, स विचारयति—"कस्य एषा रूपवती वनचारिणी स्त्री?" "यदि मम जीवितं निष्फलं, तर्हि किम् उपयोजनम्?" "अतः मम रूपे लज्जा—यदा तद् असिद्धं तर्हि तस्य किम् प्रयोजनम्?" "यो मां ताम् कृष्णकेशिनीं हरिणीनेत्रां स्त्रीं संयोजयेत्—" इत्येवम्। स कर्णौ हस्ताभ्यां आच्छाद्य, शिरः कम्पयन्, इदं वचनम् उवाच—"सा लोकनाथस्य पत्नी शङ्करस्य त्रिशूलधारिणः।" "सा परपत्नी, हे प्रभो, पाताले मा निमज्ज।" "ते शत्रवः एव परपत्नीं समीपगच्छन्तु, पापं कुर्वन्तु।" ब्राह्मणगवां अनुगता सेना, सत्यं, हितं, सर्वलोकहितं दृष्ट्वा स स्मरति—"वरं निर्बलः भवेम, न परपत्नीं स्पृशेम। वरं भिक्षां याचेम, न परधनं भुञ्जेम, एकवारम् अपि।" "सा शत्रुमाता" इति उक्त्वा, स पलायितः। नन्दी, अचलः, वज्रं उत्तोल्य, तान् मार्गे स्थित्वा बलात् निवारयति स्म। वज्रेण त्वरया आहताः, ते दशदिशं भयेन धावन्ति। स नन्दिं गदया आघात्य, पतितं कृतवान्। तस्य दुष्टस्य भीत्या शतरूपा गौरी अभवत्। यथा मत्तमत्तः गजः वनं चरति, स्त्रीगणमध्ये चञ्चलदृष्टिः, तथैव। अत्र किमपि आश्चर्यं नास्ति—चत्वारः कदापि न पश्यन्ति। गिरिजां दृष्ट्वापि, अन्धकः न तां वस्तुतः अपश्यत्। ततः दुष्टचित्तः तया देवीया शतवज्रसमया परित्यक्तः। अन्धकं पतितं दृष्ट्वा, शतरूपा रात्रिवत् दीप्तिमती अभवत्। अन्धकं पतितं दृष्ट्वा, दैत्यदानवाध्यक्षाः समागताः। तेषां आक्रोशं श्रुत्वा, गणनाथः दृढः स्थितः। वज्रं गृहित्वा, बलवान् गणनाथः, मघवदिव अभवत्। देवी स्वस्वरूपेभ्यः उवाच—"यथेष्टं गच्छत।" "यूयं उद्यानेषु, वनान्तरेषु निवसिष्यथ।" "वृक्षेषु, ओषधिषु गच्छत, क्रमशः अम्बिकायै नमः कृत्वा।" स्वबलं पराजितं दृष्ट्वा, स शीघ्रं पातालं प्रति पलायितः। कामबाणैः आहतः, गौरीं स्मरन्, रात्रौ निद्रां न प्राप्नोति, कामबलात् अभिभूतः। अथ, अन्धकस्य युद्धं कथय—इदं मे वक्तव्यं तव।