अत्र किम् आश्चर्यं यत्, यदा स्त्री बुद्धिहीनैः सह सङ्गम्य, स्वाचारात् विमुक्ता भवति? विल्ववृक्षाः फलानि वहन्ति, नद्यः जलं प्रयच्छन्ति, महाह्रदाः पत्रैः कमलैश्च शोभन्ते। अत्रास्मिन्महानदीतीरे रम्ये स्थलं गृहं निर्मीयताम्, यथा अहं तृप्त्या वसामि, हे शम्भो। मम गृहेषु वस्तूनां सम्पत्तिः नास्ति; मम वसनं चर्म केवलं, त्वमेव मम प्रियः। एकं कङ्कणं मम, अपरं त्वं स्वयम्, अन्यः च सर्पो धनञ्जयः नाम। अपि च नीलवर्णः, यः कृष्णाञ्जनसदृशः, श्रोणिदेशे स्थिरः शोभते। स्वामिनः आश्रयलाभे क्लेशं दृष्ट्वा, सेवकः कोपेन श्वासन् लज्जां चोष्माणं विसृज्य, दुःखेन वृक्षमूले स्थित्वा भाषते। तदा अश्वस्य नाम दिविषद्भ्यः प्रसिद्धं जातम्—जीमूतकेतुः इति। ऋषे, ततः शरदृतुः समुपस्थितः, लोकान् प्रकाशयन्। पद्मानि गन्धं सिञ्चन्ति, खगाः नीडेषु स्थिता, मृगशृङ्गं तीक्ष्णम्, आपः अपवित्राः। गोपालग्रामाः अपि प्रमोदेन हृष्यन्ति, साधवः तुष्ट्या चरन्ति। साधूनां मनांसि दिशां मुखैः चन्द्रकिरणैः समं प्रकाशन्ते। तदा सतीं गृहीत्वा सः मन्दरगिरिं प्रति जगाम। शम्भुः श्रीमान् सत्यया सहितः मुदितः। दक्षः प्रजापतिः यज्ञं कर्तुं आरब्धवान्। सः कश्यपादीन् आहूय, सभायाम् अवेश्य नियुक्तवान्। अनसूया, अत्रिः, धृतिः, कौशिकः, चन्द्रः, अङ्गिराः चापि तत्र आसन्। ते सर्वे गुणवन्तः वेदवेदाङ्गपारगाः। सः तान् आमन्त्र्य, यज्ञवाटद्वारे द्वारपालान् न्ययोजयत्। भृगुम् मन्त्राभिषेके सम्यक् नियुक्तवान्। प्रजापतिः धनाधिपतित्वे नियुक्तः। सतीं शङ्करेण सह परित्यज्य, सर्वान् यज्ञे आमन्त्रयत्। ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, प्रमुखः, अग्रणी अपि न आमन्त्रितः। सः शम्भुं कपालिनं विज्ञाय, दक्षः तं न आमन्त्रितवान्। कस्मात् कारणात् शङ्करः, देवानां श्रेष्ठः, त्रिशूलपाणिः, त्रिनेत्रः, कपाली, तादृशः अभवत्? एषः प्रश्नः आदिपुराणे ब्रह्मणा अव्यक्तरूपेण उक्तः। यदा सूर्यतारकाः तेजोहीनाः, वायुः अग्निश्च लीनौ, पर्वतवनस्पतयः निमग्नाः, सर्वं तमसि दुस्तरं प्राप्तम्। रात्र्यन्ते सः रजोगुणस्थितः लोकान् सृजति। सः चराचरस्य अस्य विश्वस्य स्रष्टा। त्रिशूलजटामालारुद्राक्षमालां दर्शयन्। येन ब्रह्मा शंकरश्च अपि विजितौ। "त्वं कः अत्र आगतः? केन सृष्टः? वद। कः तव पिता, वा माता? तद् उद्घाट्य वद।" इति विवादः उत्पन्नः, तव उत्पत्तिः संदिग्धा अभवत्। तत्र तुलां वीणां च ध्वनिं कुर्वन्, सः शिरसा नमन्, शोकसन्तप्तः, ग्रहगृहीतचन्द्रवत् स्थितः। तदा पञ्चमं मुखं रुद्रस्य प्रति, कोपाविष्टदृष्टये, प्रोवाच।