यः संहारकर्ता दक्षस्य यज्ञमुपगतः, तत्र ऋषिस्रेष्ठः भयाकुलः अभवत्। ततः स तस्मात् स्थलात् निवृत्तः, वक्राम्रवृक्षे गुह्यतया स्थितवान्। सा तु सीता सरस्वती नाम्ना नदीश्रेष्ठा अभवत्। काण्डिशिकाः शंकरं समीपं गत्वा मोक्षं प्राप्तवन्तः। तदनन्तरं, यज्ञपिष्टं चान्यं भोजनं लब्ध्वा, स महात्मा आकाशे उत्पत्य स्वं धाम प्राप्नोत्। पुष्पैः अञ्जलिं कृत्वा, ते मुनिवर, नम्राः स्थिताः। सा इन्द्रं देवेश्वरान् च दुःखेन विलपन्ती अभवत्। तत्र बहवः अमराः ताडनपाणिप्रहारैः विहताः। अन्ये देवादयः तस्य दृष्ट्याग्नेन विनष्टाः। ततो क्रोधात् स बाहू प्रसार्य महेश्वरं प्रति धावितवान्। शङ्करः तं द्वाभ्यां बाहुभ्यां गृहीत्वा एकेन हस्तेन धारयामास। तस्य सर्वतोऽङ्गुलिभ्यः रक्तधाराः प्रवाहिताः। स तं सततं घूर्णयन् सिंहः शिशुमारम् इव आचरितवान्। तस्य बाहवः शिथिलाः, स्नायुजङ्घाः च भग्नाः। पुनः पुनः स 'इह आगच्छ कपालिन्' इति रथेश्वरं आह्वयामास। मुष्टिप्रहारात् तस्य दन्ताः भूमौ पतिताः। स वज्राघातेन पर्वत इव मूर्च्छितः भूमौ पतितः। तदा स दुर्दृष्ट्या वृषध्वजं दृष्टवान्। स तं भूमौ क्षिप्तवान्, सर्वदेवान् कम्पयन्। तदनन्तरं, ते सर्वे नमः कृत्वा अञ्जलिं विधाय, मुनिवर, स्थिताः। स क्रुद्धः सर्वदेवान् असुरांश्च दग्धुम् इच्छन् दृष्टवान्। हरं दृष्ट्वा, भीता अन्ये यमधामं गताः। तृतीयनेत्रदृष्ट्या तेषां साक्षात् भस्मीकृतिः अभवत्। स दक्षिणदिशया सह व्याकुलगतिः आकाशं प्रविष्टवान्। पशुपतास्त्रं गृहीत्वा, महेश्वरः कालरूपः स्थितवान्। अर्धरूपेण आकाशे स्थितः, शर्वः कालस्वरूपः वर्णितः। तस्य लक्षणं स्वरूपं च विस्तरेण वक्तव्यं। केन, मुनिश्रेष्ठ, आकाशं व्याप्य लोकहितं कामयमानः स्थितः? मेषराशिः, मङ्गलक्षेत्रं, तस्य कालरूपस्य शिरो घोषितम्। वृषभः, सोमाधिपः, तस्य मुखं कथितम्। मिथुनं तस्य बाहू, त्रिशूलधारिणः आकाशस्थितस्य, अभिधीयते। सूर्यराशिः, ब्रह्मन्, तस्य महात्मनः हृदयं कीर्तितम्। सोमपुत्रगृहं द्वितीयं, तस्य उदरं कथितम्। शुक्रस्य द्वितीयं तुला, तस्य नाभिः घोषितम्। द्वितीयं वृश्चिकं, कालरूपस्य गुप्तेन्द्रियं। भगवतः उरू, अमरमुनिश्रेष्ठ, एवं कीर्तिते। अर्धधनिष्ठा शतभिषौ तस्य जानुनी परमेश्वरस्य। शनैश्चरस्य मुख्यगृहं कुम्भः, तस्य जंघाः स्थापिताः। गुरोः द्वितीयं मीनराशिः, तस्य पादौ उच्येते। एवं दक्षयज्ञे संहारकर्ता महेश्वरः क्रुद्धः, देवासुराणां संहारं कृतवान्, कालस्वरूपेण आकाशे स्थितः, तस्य अंगानि राशिभिः यथाक्रमं वर्णितानि।