समागताः सर्वे महाबलिनः वीराः पराजिताः अभवन्। ततः यावत् तावद् आवां स्वसेनाभिः परिवृतौ तान् हनिष्यावः। तत्र कन्दः मुन्दः च, द्वौ दानवौ, जलात् उत्पन्नौ। तौ सौम्यवचनानि भाषेताम्—"कः एषः भवतः नेता?" इति। द्वितीयः निषुम्भकः, स भ्राता कनिष्ठः। स उवाच—"त्रैलोक्यरत्नं यां, तां अहं विवाहयिष्यामि।" तदा अन्यः उवाच—"योऽसुरेशः स एव रत्नस्य पात्रः; अतः सा शुम्भाय दत्तव्या।" पुनः कौशिकी, सौन्दर्यसम्पन्ना, तत्रैव तथा उत्पन्ना। शुम्भः तां विन्ध्यवासिनीं देवीं प्रति दानवम् प्रेषितवान्। निषुम्भः शुम्भः च, क्रोधेन पूर्णौ, इदं वचनम् ऊचतु। अहं अद्य तत्र आगतः तस्यै इदं वचनम् उक्तवान्। "त्रैलोक्यस्य अधिपः अहं," इति तुभ्यं उक्तवान्, हे महाभागे। "मम गृहे सर्वदा बहूनि रत्नानि सन्ति," इति। अतः त्वं मां वा मम भ्रातृम् निषुम्भं वा चिनु। सत्यम्—शुम्भः त्रैलोक्यस्य स्वामी रत्नस्य पात्रः। यः मां युद्धे जयति, स महान् असुरः मम पतिः भविष्यति। कथं सा त्वां न जयेत्? उत्तिष्ठ, हे दीप्तिमान्। यद् इच्छसि तत् कुरु, शुम्भाय तत् निवेदय। सा अग्निपुञ्जवत् दीप्त्या यथायोग्यं करिष्यति। शुम्भः दूरस्थं दानवम् धूम्रलोचनम् सम्बोधितवान्। "निर्दोषां ताम् दासीं कुरु, शीघ्रं आनय," इति। स हन्तव्यः, न विचिकित्स्य, यदि पितामहः अपि स्यात्। षड् महाबलिनः परिवृत्य सः विन्ध्यगिरिं अगच्छत्। यदि सा बलात् न आगच्छेत्, तदा केशेषु आकृष्य आनयिष्यामि। तत्र शक्तिहीनां स्त्रीं किं करिष्यति? यथा इच्छसि तथा कुरु। सः वेगेन गदां गृहित्वा, बलसम्पन्नः, अग्रे धावितवान्। सः सेनया सह शुष्कद्रुमः इव अग्निना भस्मीकृतः। कौशिक्या दानवः सेनां च भस्मीकृतां दृष्ट्वा, ततः सः महाबलिनौ चण्डं मुण्डं च आज्ञापयत्। तयोः सेना अतुल्या, गजाश्वरथैः पूर्णा। शत्रुसैन्यं लक्षकोटिसंख्यं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, तस्याः हस्तेन, मुखेन च, केचित् लीलया ताडिताः। पर्वतगुहावासिना सिंहेन ताः हताः। स्वसैन्यं पीडितम् दृष्ट्वा, तयोः ओष्ठौ क्रोधात् कम्पितौ। तौ उग्रौ पतन्तौ दृष्ट्वा, कोपपूर्णौ, कालि योगिनी शुभा, विकटवदना, उत्पन्ना। तस्याः अङ्गानि कृशानि, शरीरं रुधिरलिप्तं, राजशिरःमालया भूषितम्। सा महान् कोपेन शत्रुगजाश्वरथान् तीव्रं ताडितवती। अम्बिका गजं सारथिना सह तस्याः मुखे क्षिप्तवती। वीरं गृहित्वा अम्बिका तं मुखे क्षिप्य चूर्णितवती।