सा तु देवी त्रयः पुत्रान् अलभत, येषां बलं सहस्राक्षादपि अधिकम् आसीत्। तेषां तृतीयो नामुचिः नाम दानवः, महाबलसम्पन्नः, अभवत्। तं नामुचिं हन्तुमिच्छन् हरिः स्वहस्ते वज्रं गृह्णन् तत्र समुपागच्छत्। स तु नामुचिः सूर्यस्य रथमाविश्य तत्र स्थितः, किन्तु तत्रापि अच्युतः तं नाशयितुं न शक्तः। हे नारद, तेन नामुचिना शस्त्रास्त्राभेद्यत्वं वररूपेण लब्धम् आसीत्। ततः सूर्यरथं परित्यज्य स दानवः पातालं जगाम। तत्र दानवराजः तं दृष्ट्वा त्वरया गृहीत्वा एवं वचनमुवाच— "एष फेनः माम् स्पृशतु" इति, उभाभ्यां हस्ताभ्यां तं फेनं गृह्णन् उक्तवान्। तदा शक्रो वज्रेण तं प्रहृतवान्, यद्यपि दानवराजः तत्रान्तः स्थितः आसीत्। एवं तस्मिन् विनष्टे, ब्रह्महत्या हरिं स्पृशत्। ततः तस्य वीर्यवन्तौ भ्रातरौ, शुम्भः च निशुम्भः च, कोपेन पूर्णौ अभवताम्। देवा अपि सहस्राक्षप्रमुखाः युद्धाय निर्ययुः। तैः शक्रस्य गजः यमस्य महिषश्च बलात् हृतौ। दानवैः पद्मशंखादयः निधयः अपि हृताः। ततः ते पृथिव्याः उपरि आगत्य महाअसुरं दृष्टवन्तः। स तान् उवाच— "अहं दैत्यः, भगवन्, महिषस्य मन्त्रिणः। द्वौ मन्त्रिणौ चण्डमुण्डाख्यौ, वीर्यसम्पन्नौ, कीर्तिमन्तौ। अस्माकं स्वामी दानवः महिषः। किं तव वीर्यं, किं तव बलम्? एतद् वद। एष निशुम्भः मम कनिष्ठभ्राता, शत्रुसैन्यविनाशकः। सर्वे अन्ये महाबलाः संगम्य विजिताः। तावत् वयम् उभौ स्वसैन्यपरिवृतौ तान् हनिष्यावः।" ततः चण्डमुण्डौ द्वौ दानवौ जलात् समुत्तस्थतुः। तौ सौम्यवचनैः पप्रच्छतुः— "कः एष भवतः नायकः?" द्वितीयः निशुम्भकः कनिष्ठभ्राता। अहं तां कन्यां त्रैलोक्यरत्नरूपां विवाहयिष्यामि। यः प्रभुः स एव रत्नस्यार्हः, तस्मात् सा शुम्भाय दीयताम्। पुनः कौशिकी रूपशोभायुक्ता तत्रैव जातिः। स तां विन्ध्यवासिनीं देवीं दूतं प्राहिणोत्। निशुम्भशुम्भौ कोपसम्पन्नौ इदं वचोऽब्रूताम्— "अद्याहं तत्र गत्वा तस्यै वचः उक्तवान्। स त्वां प्रति, महाभागे, उक्तवान्— 'अहं त्रैलोक्यनाथः। मम निकेतने सदा नानारत्नानि सन्ति। तस्मात् मां वा मम भ्रातरं निशुम्भं वा वृणु।'" सत्यं, शुम्भः त्रैलोक्यनाथः, रत्नस्यार्हः। या माम् युद्धे विजेष्यति, स एव महाअसुरः मम पतिः भविष्यति। कथं सा त्वां न जयेत्? उत्तिष्ठ, तेजस्विन्। यथेष्टं गत्वा शुम्भाय एतद् निवेदय। सा ज्वलन्ती वह्निसंकाशा स्वेच्छया करिष्यति। ततः शुम्भः दूरस्थं दैत्यं धूम्रलोचनं संबोधितवान्।