गिरिकन्यका या पार्वती या उमा या देवी यदा तस्मात् स्थलात् निर्गता, तदा सा स्वकियं मलम् आदाय गजमुखिनं रूपं निर्माय तं भूमौ स्थापयामास। पुनः सा स्वे शुभे आसने समुपविश्य विराजमानाऽभूत्। तत्र सुमनःकुसुममाल्यभूषिता उमा स्मयमानां दृष्ट्वा देवर्षिः नारदः प्रहसन् उवाच— “उक्तं श्रूयते, त्वं पुत्रं लप्स्यसि; तस्मात् मम एषः हासः अद्य जातः।” इति श्रुत्वा सा देवी विधानतः स्नानं कृत्वा तत्रैव स्थितवती। एतस्मिन्नन्तरे शम्भुः अपि तत्र आगत्य शुभे आसने उपाविशत्। ततः उमायाः स्वेदः च भवस्य स्वेदः च सलिलतत्त्वेन सह युगपत् संनिपत्य, सृष्ट्यर्थं तद् अभवत् इति लोकनाथः स्वयम् सन्तुष्टः अभवत्। रुद्रः स्नानं कृत्वा देवतान् पितॄंश्च जलैः वचोभिश्च सम्पूज्य, त्रिशूलधारी शङ्करः सस्मितं देव्या समीपं जगाम। तदा गिरिकन्यका तेन समादिष्टा, तत्र गत्वा अद्भुतं दृश्यं अपश्यत्। सा प्रमुदिता गिरिसुता तं स्वपुत्रं गजमुखं सस्नेहम् आलिङ्ग्य परमं हर्षं प्राप। देवर्षिः उवाच— “देवि, एषः अपि तव पुत्रः सन्, अधिपतिं विना अस्ति; स देवतानां चान्येषां च सहस्रशः विघ्नान् उत्पादयिष्यति।” इति उक्त्वा, तं पुत्रं देव्या ददौ। तद्वद् भीषणाः मातृगणाः विघ्नकर्तृगणाश्च तत्र सन्निहिताः। देवी स्वं पुत्रं दृष्ट्वा परमं हर्षं अनुभूय, या पूर्वं शुम्भनिशुम्भमहासुरयोः वधं कृतवती, सा परमशक्तिसम्पन्ना अभवत्। गिरिकन्यायाः कथा स्वर्गदायिनी, कीर्तिदायिनी, पापनाशिनी, शक्तिसम्पूर्णा इति कीर्त्यते। तस्याः त्रीन् पुत्रान् आसन्, येषां बलं सहस्राक्षात् अपि अधिकम् आसीत्। तृतीयः नाम्ना नमुचिः, महाबलसम्पन्नः आसीत्। तं हन्तुं हरिः वज्रं गृहित्वा सूर्यारथं आरुह्य गतवान्; किन्तु अच्युतः तत्र तं नाशयितुं न शक्तवान्, यतः सः अस्त्रशस्त्रैः अभेद्यत्वं वरं प्राप्तवान्। सूर्यरथं परित्यज्य, सः अधः पातालं गतः। तत्र दानवपतिः तम् अपश्यत्, गृहीत्वा एवं वचनम् उवाच— “एषः फेनः मां स्पृशतु।” इति उक्त्वा, दानवः तं फेनं उभाभ्यां हस्ताभ्यां गृहीत्वा स्थितः। तदा शक्रः वज्रेण तत्र प्रहारं कृतवान्, यद्यपि सः दानवः अन्तः लीनः आसीत्। एवं सः वध्यमानः, ब्रह्महत्या हरिं स्पृष्टवती। तत्पश्चात् तस्य वीर्यवन्तौ भ्रातरौ शुम्भः निशुम्भश्च कोपितौ अभवताम्। देवा अपि सह सहस्राक्षेण युद्धाय निर्ययुः। ते शक्रस्य ऐरावतं, यमस्य महिषं च बलात् अपहृत्य, पद्मशङ्खादीनि रत्नानि दानवाः चालयामासुः। ततः ते पृथिव्याः पृष्ठे आगत्य महासुरं अपश्यन्। सः उवाच— “अहं दैत्यः, महिषस्य मन्त्रिणः; चण्डमुण्डाभ्यां विख्यातौ वीर्यवन्तौ मन्त्रिणौ स्तः। अस्माकं स्वामी दानवो महिषः। किं तव वीर्यं, किं तव बलम्? तद् वद। अयं निशुम्भः मम अनुजः, शत्रुसैन्यविनाशकः।” इति।