तपसा तव पापानि दग्धानि, वरं वृणु यथेष्टम् इति भगवता उक्ता सा देवी। अहं वरदाता, परमं तृप्तिं दास्यामि इति पुनः प्रतिजज्ञे। सा च प्रार्थयामास—गणपतिदेवस्य भक्तिः, जयश्च धर्मश्च मम स्यान् इति। तदा स भगवाँस् ताम् अम्बिकाम् अवदत्—निःसंशयं वरं वृणु, अहं ते वरं दास्यामि। सा पुनरुवाच—मम सुवर्णवर्णः कलेवरं भवतु इति। कृष्णवर्णमपसृज्य, पद्मकेशरसमं मम शरीरं भवतु इति साऽभ्यर्थयत्। एवं तस्याः कामनां शृण्वन् इन्द्रः स्वार्थसिद्धये गिरिजां प्रति वाक्यम् अवदत्—एषा कौशिकी तव निधेः उत्पन्ना, अहं च कौशिकः। ततः सहस्राक्षः तां कौशिकीं गृहीत्वा शीघ्रं विंध्याचलम् अगमत्। देवैः पूजिता सा देवी नाम्ना प्रसिद्धा विंध्यवासिनीति। स इन्द्रः ताम् उवाच—त्वं देवद्विषां हन्त्रीति, तथा उक्त्वा स्वर्गं जगाम। सा देवी महेशानं प्रणम्य साभिवादनं स्थितवती, हे मुनि। सहस्रवर्षाणि सा महामोहवशा तत्र स्थितवती। सप्तसिन्धवः कम्पिताः, देवाः च भीताः अभवन्। ते महेशानं प्रणम्य पप्रच्छुः—किमर्थं जगदिदं व्याकुलं जातम् इति। तदा स भगवान् उवाच—एतेन कारणेन लोकाः अत्यन्तं व्याकुलतां प्राप्ताः, दुरासदं सम्प्राप्तम् इति। तदानीं भगवान् उवाच—आगच्छ शक्र, यावत् तद्व्यवसायः सिध्यति। स एव राजा देवानाम् इन्द्रासनं हर्तुं निश्चितवान्। भीत्या ज्ञानं नष्टं, दैवकर्मणा प्रेरितम्। ततः स मन्दरगिरिं गत्वा तस्य शिखरे न्यवसत्। चिरकालं चिन्तयित्वा, ते अग्निं मुमुचुः। प्रवेशं कठिनं ज्ञात्वा, अग्निः गम्भीरशोकं प्राप्तः। स महतीं शुद्धां हंसवल्लीं निर्गच्छन्तीं दृष्टवान्। द्वारपालं छलयित्वा, हरस्य प्राकारं प्रविष्टवान्। स हसित्वा गम्भीरं वाक्यम् अवदत्—देवा द्वारि तिष्ठन्ति। ततः शर्वः शीघ्रं अग्निना सह निर्गतः, हे नारद। इन्द्रादित्यचन्द्राग्निभिः सह ते शिरसि भूमिं स्पृष्टवन्तः। शर्वः उवाच—ये नम्राः, तेषां परमं वरं दास्यामि। तदा ते उचुः—एष महान् संयोगकर्म त्वया त्यज्यताम्, भगवन्। कोऽपि देवः एतत् अधिकं तेजो गृह्णातु इति। तदा ते कीलितमिव स्थिताः, बालकसमूहवत्। शङ्करः उवाच—तेजो विसृज, अहं शङ्करः गृह्णामि। यथा तृषार्तः जलस्य स्थाने तैलं पातुम् इच्छति। हरं प्रणम्य, देवाः स्वस्वरूपं प्राप्य स्वर्गं जग्मुः। ते महादेवीं उपगम्य इदं वचनम् ऊचुः—सः नीतः, तव गर्भात् पुत्रोत्पत्तिः निषिद्धा। तदा शिवा सर्वान् देवान् शशाप—युष्माकं सुतप्राप्तिर्न भविष्यति। अतः भवतीनां पत्नीनां पुत्रोत्पत्तिर्न भविष्यति। ततः स तपस्वी मालिनीं आहूय तां धात्र्यर्थं निश्चितवान्। पार्वती अपि चिन्तयामास—किमेतत् स्वेदगुणं स्यात् इति।