विपुलैः लाजहोमैः सह हविभिः अग्नौ समर्पितेभ्यः, तदा हरः उवाच—"किं इच्छसि? अहं दास्यामि। एनां विमुञ्च।" ततो हरः पुनः अवदत्—"स्वकुलस्य समृद्धिं प्राप्स्यसि, ततः अनन्तरं मोक्षं लभसे।" पुनः सः उक्तवान्—"शृणु मम वचः, स्वकुलस्य या समृद्धिः सा कथयामि। एषा एव समृद्धिः अस्यै दत्ता, या अस्माकं कुलस्यैव। मालिनी नाम सती स्वधर्मशीलया स्वकुले एव स्थितवती।" ततः सः काल्याः मुखम् अपश्यत्, या शशिनः अपि अधिकं दीप्तिमती आसीत्। तदा तस्य वीर्यं वालुकायाम् अपतत्, सः महता भयेन अभवत्। तत्रैव ते महान् ऋषयः, पुण्यात्मानः बालखिल्याः, हे पितामह, कीर्त्यन्ते चत्वारिंशत्-सहस्राणि चतुर्दश सह बालखिल्याः। सः रात्रिं उमया सह व्यतीयाय, प्रभाते पुनः उत्तिष्ठन्, गिरिश्रेष्ठेन पूजितः शीघ्रं मन्दरं प्रति जगाम। स्वजनेन सहितः, भूतगणैः परिवृतः, अष्टमूर्तिः सः महत्तमस्य मन्दरस्य मध्ये स्थितवान्। तदा विश्वकर्माणम् आहूय उवाच—"मम कृते गुहां निर्माणय।" "षट् चत्वारिंशद् योजनानि विस्तीर्णां सुवर्णमयीं कुरु।" स्फटिकमयैः सीढैः, वैडूर्यभूषितां तां निर्माय। तत्र देवाधिपतिः गृह्याग्न्यनुष्ठानयुक्तं यज्ञं अकरोत्। एवं महाकालः त्रीनेत्रः तत्र कालं निनाय। एकदा तु लीलया सा "काली" इति भवेनोक्तम्। तद्वचनं कठोरं विरूपं च, यदुक्तं, तस्य घातं न निवारयति। बुद्धिमान् कदापि तादृशं न त्यजेत्; अद्य त्वं धर्मसत्याभ्यां विपरीतः आसीः। "यथा त्वया मम नामोच्चारणं तद्वद् अहं यत्नं करिष्यामि यतः त्वं माम् 'काली' इति वक्ष्यसि।" अनुज्ञाता सः त्रिजन्मा शीघ्रं स्वर्गं जगाम। ततः सृष्टिकर्ता विश्वकर्मा तां गुहां शिल्पिना इव सुष्ठु निर्मितवान्। शुभा जयन्ती, चतुर्थ्यां अजय्या, तत्र आसीत्। देवी अनुगृहीता, धर्मनिष्ठैः सेवा समर्पिता। तत्र क्षेत्रे व्याघ्रः दंष्ट्रानखयुक्तः आगतः। "यदा सा पतिष्यति, तदा अहं ताम् अवश्यम् आदास्ये।" इति तस्य चक्षुषि स्थिरदृष्टिः सञ्जाता। देवी शतसंवत्सराणि तपः कृत्वा, ब्रह्माणं त्रैलोक्यनाथं स्तुतवती। सः ब्रह्मा उवाच—"तव तपसा पापानि दग्धानि; वरं वृणीष्व।" "वरदः अहम्, तुभ्यं परमानन्दं दास्यामि।" देवी प्रार्थयत—"गणपतिदेवस्य भक्ति, जयः, धर्मः च मे अस्तु।" पुनः ब्रह्मा उवाच—"निःशङ्कं वरं वृणीष्व, अंबिके, अहं ते वरं दास्यामि।" देवी पुनर् उवाच—"मम काञ्चनवर्णः भवतु।" "कृष्णवर्णं त्वचं त्यक्त्वा, मम देहम् उत्पलधलसदृशं कुरु।" इन्द्रः गिरिजायै स्वकार्यसिद्धये वचः उक्तवान्—"एषा कौशिकी तव निधेः उत्पन्ना, अहं अपि कौशिकः।" सहस्राक्षः अपि ताम् आदाय शीघ्रं विंध्यं प्रति जगाम। देवैः पूजिता, नाम्ना विख्याता, सा त्वं विंध्यवासिनी इति प्रसिद्धा।