यथा तत्र प्रेतगणाः हास्यनृत्यपराः सञ्जज्ञिरे, तथा परमेश्वरी तान् प्रहृत्य केशेषु च गृह्य सम्यक् प्रचिक्षेप। जगन्माताऽपि वीणावादनरता मद्यपानसमायुक्ता नृत्यन्ती दृष्टा, तस्या वसनानि स्रस्तानि, प्राणश्च क्लान्तः। तद्विलोक्य महादैत्येश्वरा भयाकुला अभवन्। सा तु वक्त्रपूच्छवक्षसा च प्राणवेगेन तान् प्रेतगणान् दूरं प्राजवात्। तस्मिन्काले सिंहवधे दैत्यः युद्धे स्पृहयन् पलायितः, तदा अम्बिका क्रोधेन सम्पूर्णा बभूव। सा सागरतुमुलं कृत्वा मेघान् व्युदधात्, पश्चात् दुर्गं प्रति प्रस्थितवती। हस्तिनः शुण्डं छित्त्वा, तं महाबलिनं महिषं कुलोद्भवं अपि प्राहिणोत्। अग्निदत्तं शूलं क्षिप्त्वा, तस्याग्रं मृदितं भूमौ पतितम्। कुबेरदत्तां गदां चिक्षेप, सा भूमौ भग्ना न्यपतत्। ततः प्रतिहत्य कोपात् दण्डं मुमोच, स यमदण्डः खण्डशः विखण्डितः। ततः महिषासुरस्य सिंहं परित्यज्य, दुर्गा शीघ्रं तस्य पृष्ठे समारूढा। सा स्वपादपद्माभ्यां मृदुलस्निग्धाभ्यां तमिव चर्मं सिक्तवती। अनन्तरं शूलेन कण्ठं विदार्य, तस्मात् खड्गधारी नरः समुत्पन्नः। सा स्वखड्गेन तस्य शिरोऽच्छिन्त, तदा दैत्यसेना आर्तस्वरेण ननाद। भवानीगणैः ताडिता भयभीता, ते पातालं प्रविविशुः। सा नारायणी, सर्वलोकाधारभूता, कात्यायनी, उग्रानना सुशोभना च, 'देवानां हितार्थं पुनः जन्म गृह्णीयामि' इति उक्त्वा तत्रैव प्रविवेश। ततः ब्रह्मविदं प्रति जिज्ञासया प्रवृत्तः—'अद्य मम महत्सुतरां कौतूहलम् अस्ति, विस्तारतः शंस,' इति। शुम्भदैत्यान्नाशाय, लोकानां श्रेयसे च, उमा-नाम्नी देवी, कौशिकी-नाम्ना कोशः तस्याः समुत्पन्नः। सा शुम्भनिशुम्भौ दिव्यायुधैः हन्ता भविष्यति। हिमवतः कन्यत्वेन सा जाता, एवं त्वं विस्तरशः आख्येयः। शुम्भनिशुम्भयोः वधं, तयोः महादैत्ययोः, कथं सा कृतवती, इति सर्वं यथावत् आख्यातव्यं। ततः शृणु स्कन्दस्य सनातनं जन्मकथाम्। स तु आश्रयहीनो भूत्वा तपः कर्तुं निश्चितवान्। स देवसेनापतित्वं प्राप, दैत्यदर्पनाशकः अभवत्। महिषासुरेण पराजिताः देवा हतानिव, श्वेतद्वीपे हरिस्वनं शरणं जग्मुः। स परात्परः पुरुषः मेघगम्भीरया वाचा सस्मितमुक्तवान्—'कस्य हेतोः यूयं सर्वे मम समीपं संजाताः?' इति। 'येनाश्रित्य निश्चितं जयः स्यात्, तदाचरन्तु,' इति स प्रोवाच। तत्र मनसः सम्भूता दिव्या कन्या मेना नाम्ना विद्यते। सा हिमगिरिसंस्थिता धर्मात्मिका मेना प्रयोजनाय याचनीया। या दक्षक्रोधात् विमुक्ता, जीवितं मलवत् शुद्धं कृतवती। सा महिषासुरपतिं तस्य अनुचरैः सह हन्ता। तत्र विस्तीर्णतीर्थे अक्षयपितॄन् पूजयन्तु। आत्मत्यागकामिनां तद्विधं कर्तव्यम्। ततः ते सर्वे कृताञ्जलयः परं प्रभुं पप्रच्छुः। एवं सन्दर्भे, देवीचरितं, दानवविनाशं, कौशिकीसम्भूतिं, स्कन्दोत्पत्तिं च, धर्मयुक्तया कथया संनिबद्धं, भक्त्या शृणु।