स तदा षोडश सुवर्णपक्षधाराणि तीक्ष्णाग्राणि बाणान् जग्राह। तैः स एकेन सारथिं निहत्य, द्वितीयेन पताकां छित्त्वा, शूरः स धनुषः भङ्गे कृते, खङ्गं च छत्रं च आदत्त। चतुर्भिः बाणैः तानि छित्त्वा, ततो भल्लं गृहीत्वा, वनमध्ये स शृगाल इव सिंहभार्यया सह हृष्टः बभूव। कोपसमुत्थितः स बाणैः पतितः, दैत्यः भूमौ निपपात। भीमहनुः स दैत्यः अतिवेगेन अग्रे धावन् अभवत्। तदा दुर्द्धरः, दुर्मुखः, अन्यश्च मृगाक्षः तत्र समागच्छन्। ते विविधायुधशस्त्रपाणयः कात्यायन्याः प्रति समुपजग्मुः। सा देवी हास्यपूर्वकं उत्तमं डमरुं वादयामास। तद्वत् भूतगणाः अपि नृत्यन्तः प्रहृष्टाः आसन्। परात्परया तया देवी तान् ताडयित्वा केशेषु जग्राह। सा जगदम्बा वीणां वादयन्ती मदिरां च पिबन्ती नृत्यन्ती च अभवत्। तस्याः वस्त्राणि विमुक्तानि, प्राणशक्तिः क्षीणा; तद्विलोक्य दैत्यमहाप्रभवः। तत्र सा देवी चञ्चुना पुच्छेन वक्षसा च, श्वासवेगेन च, भूतगणान् अपासरत्। स दानवः सिंहं रणाङ्गणे हन्तुमिच्छन् पलायितः; तदा अम्बिका क्रोधेन समाक्रान्ता बभूव। सा सागरान् कम्पयन्ती, मेघान् च विचालयन्ती, दुर्गं प्रति प्रस्थितवती। हस्तिनः शुण्डं छित्त्वा, महान् महिषः कुलोत्पन्नः अपि तया निहतः। अग्निदत्तं शूलं क्षिप्त्वा, तस्य अग्रं म्लानं भूमौ पतितम्। कुबेरस्य गदां च विक्षिप्य, सा गदा भग्ना भूमौ पतिता। तदपि प्रतिहृत्य, सा क्रुद्धा यमदण्डं मुमोच; स दण्डः बहुधा भग्नः। महिषासुरस्य सिंहं परित्यज्य, दुर्गा शीघ्रं तस्य पृष्ठे आरूढा। तस्या मृदुशीतलपादाभ्यां तं चर्मणि सिक्तमिव अपीडयत्। ततः शूलेन कण्ठं विदार्य, तस्मात् खङ्गधारी पुरुषः निर्गतः। सा उत्तमेन खङ्गेन तस्य शिरः छित्त्वा, दैत्यसेना शोकाकुला ननाद। भवानीयाः गणैः ताडिताः, भयाकुलाः ते पातालं प्रविशन्ति स्म। नारायणी सा सर्वलोकाधाराभूता, कात्यायनी उग्रानना सुन्दरी च। सा 'देवानां हितार्थं पुनः जन्म गृह्णीयाम्' इति उक्त्वा, दुर्गा तेषु प्रविष्टा। अथाहं ब्रह्मविदां श्रेष्ठ, अद्य महदुत्सुकः अस्मि, विस्तरेण मे कथय। शुम्भस्य दैत्यस्य विनाशाय, लोकानां कल्याणकाम्यया। उमा नाम्ना तस्याः कौशिकी नाम कोशः उत्पन्नः। सा उत्तमशस्त्रैः शुम्भनिशुम्भौ हन्ता भविष्यति। हिमवतः कन्यारूपेण सा जाता; एवं त्वं मम आख्यातुमर्हसि। कथं सा शुम्भनिशुम्भौ महादैत्यौ हत्वा, तत्त्वतः सर्वं विस्तरेण वक्तुमर्हसि। शृणु, अहं ते स्कन्दस्य सनातनं जन्म आख्यास्यामि। आश्रयविहीनः स तपः कर्तुं संकल्पं चकार। देवसेनापतित्वं प्राप्य, दानवानां मददर्पविनाशकः अभवत्। महिषासुरेण पराजिताः, देवाः तेन अभिभूताः। श्वेतद्वीपे ते हरिं हंसवरं शरणं जग्मुः।