शिवालोक्य पर्वतस्योत्तमे शिखरे दुर्गा, मुनिभिः स्तूयमाना, दानवानां विनाशाय तस्थौ। तत्र सर्वाः अप्सरसोऽपि, कात्यायन्याः सान्त्वनाय, शोकविवर्जिताः स्थिताः। तस्मिन्नेव समये, दृश्यमानां तां तपस्विनीं स्त्रियम्, चण्डमुण्डौ, दानवानां श्रेष्ठौ, अपश्येतां। तौ च महिषासुरस्य दूतरूपे, तां दिव्यरूपिणीं दृष्ट्वा, दैत्यराण्यै इदं वचो बभाषाते—“अत्र देवी काचित् अस्ति, महाबला कुमारिका, दिव्यस्त्रीणां मध्ये अतिशयशोभना। त्रीणि चक्षूंषि तस्याः, त्रीणि वह्नीन् विजित्य स्थितानि; कण्ठेन शंखं निगृह्य तिष्ठति। त्वं सर्वलोकदीपकः इति ज्ञात्वा, तस्या उरसोः केवलं प्रेम्णा दुर्जयदुर्गाणि जातानि। त्वदीयं वीर्यं विदित्वा, तस्याः स्तनौ कामेन यन्त्रवत् कृतौ। भीरूणां सन्देहयुक्तस्य प्रेम्णः, इव सीढिः निर्मिता। त्वत्तः भीतः कामदेवस्य स्वेदः तस्यां प्रवहति। तस्याः सौन्दर्यगृहस्य मुद्रां स्वयं कामराजः दत्तवान्। तदहम् नगरीम् इव मन्ये, कामदेवस्य प्राकारैः रक्षिता। कामदेवेन तत्र जनाः वसने स्थापिता, इव देशे। सृष्ट्वा स्रष्टा क्लान्तः तद् गृहं पाणौ समर्प्य निरीक्षितवान्। लोकान् गृहीत्वा, नूतनसृष्ट इव, केवलं रूपेण गुणं प्राप्य तिष्ठति। तस्याः आज्ञया, रत्नमणिनखमाला आकाशे नक्षत्रमालामिव प्रादुरभूत्। इच्छया तां दृष्टवंतौ, न तु जानिमः—का सा, कस्याः कन्या, उत केवलं यौवने स्थिता?” ततः तौ ऊचतुः—“स्वयं विंध्यं गच्छ, पश्य, यत् इच्छसि, यत् युक्तं, तत् कुरु।” स दानवराजः निःसंशयं मनसि निश्चित्य अवदत्—“अत्र महिषो न अस्ति।” यः यतः आगच्छति, ब्राह्मण, येन केन प्रकारेण, स एव नीयते वा स्वयमेव गच्छति। ततः असुरेन्द्रः उग्रायुधं, चिक्षुरं, रक्तबीजं च आज्ञापयामास। ते च आगत्य, विंध्यस्य अधः छावं स्थाप्य, दानुपुत्राः तत्र स्थिताः। तत्रैव, मयासुतः दुन्दुभिः, रिपुसैन्यदर्पहा, मृदङ्गनादकः अपि तस्थौ। तदा, दुन्दुभिः तां कुमारिकां प्राह—“महासुरस्य, रम्भातनयस्य, युद्धे अद्वितीयस्य, अहं दूतः। यथार्थं वद, न मोहात्, यद् रम्भासुतः उक्तवान्।” स रम्भासुतः, उत्तमासने सुखेन उपविष्टः, इदं वचनं अवदत्—“यथा मया देवाः युद्धे पराजिताः, भूमौ शक्तिहीनाः विचरन्ति, तथा अहं इन्द्रः, अहं रुद्रः, अहं सूर्यः; सर्वेषु लोकेषु, कन्ये, अहं प्रभुः। येन केन अपि मया युद्धे प्रत्यक्षे, प्राणिनः, यक्षः, वा जीवितुं न इच्छन्ति। विशाललोचने, अद्य श्रावणमासे, मम कृतानि कर्माणि अत्र समागतानि। अतः, माम् अस्मिन्नेव स्थले लोकनाथं स्वीकुरु; अहं तव पतिर् योग्यः, वीर्यवान्, महाबलः। सत्यम्, दानवेशः पृथिव्यां श्रेष्ठः; सत्यम्, देवाः युद्धे पराजिताः। यदि अद्य महिषासुरः मया तुभ्यं दत्तः, अहं सत्येन तं पतिं गृह्णीयाम्। स तव निमित्तम् स्वमपि शिरः दद्यात्—कः कन्याशुल्कः, यदि सः अद्यैव उभयोः दातव्यः?” एवं उक्त्वा, देवी तस्य वचनं शृण्वन्ती, सर्वभूतहिताय, स्थावरजङ्गमानां, सस्मितं उवाच—“यः माम् अस्मिन्सन्ताने जातः युद्धस्य अग्रे विजेष्यति, स एव मम पतिः भविष्यति।” स दूतः सर्वमेतत् महिषासुराय यथावत् निवेदयामास। तदा महिषासुरः युद्धकामः, विंध्यशिखरं सरस्वतीं च आगच्छत्। स च असुराणां सेनापतिं, नमराख्यं दानवं, नियुक्तवान्। तदा दुर्गा, सेनायाः किञ्चित् भागं गृहित्वा, शीघ्रं तत्र प्रवव्राज। एवं साक्षात् भगवत्याः दुर्गायाः महिषासुरेण सह युद्धस्य आरम्भः जातः, यत्र सुरासुराणां भाग्यं निर्णीयते स्म।