गर्मकालस्य आगमनं दृष्ट्वा स भगवान् शिवः इदं वचनं उवाच। तयोः उभयोः वनमार्गे गच्छतोः, सम्यक् वातः उष्णता च ग्रीष्मे स्थिरं तिष्ठतः। ततः, सती सुन्दरी शिवं संबोध्य उवाच — "अहं अनाथा, नित्यं वनं विचरन्ती, आश्रयविहीना।" एवं सती शिवेन सह तं उष्णकालं एकत्र व्यतीतवती। अनन्तरं, वर्षाकालः कामेन पूर्णः, दिशाः मेघैः तमसि आवृताः। तदा सती स्नेहपूर्वकं देवानां नाथं शिवं प्रति इदं वचनं उवाच। मेघसमूहेषु विद्युत् तडित् दीप्तिम् करोति, नीलवर्णेषु, मयूराः केका-नादं कुर्वन्ति। कदम्बः, सर्जः, अर्जुनः, केतकी च, सुगन्धितेन वातेन स्पृष्टाः, पुष्पाणि विसृजन्ति। यथा योगिनां समुदायः सर्वतः, गाढमूलान् अपि, येषु आश्रयः अस्ति, तान् परित्यजन्ति। जलसमृद्धिं दृष्ट्वा, वीराः तरुणवृक्षेषु विचरन्ति। अत्र किम् आश्चर्यं? यः स्त्री निर्बुद्धैः सह संगम्य, आचारविहीनत्वं प्राप्नोति। बिल्ववृक्षाः फलानि धारयन्ति, नद्यः जलं ददति, महाह्रदाः पत्रैः कमलैः च शोभन्ते। सती शिवं प्रति उवाच — "महाजलेषु अस्मिन उत्तमे स्थले गृहं निर्मास्य, येन अहं संतुष्टा वसामि, हे शम्भो।" शिवः प्रत्युत्तरं दत्तवान् — "मम गृहसंपत्तये किञ्चित् धनं नास्ति, मम आवरणं मृगचर्म एव, हे प्रिय। एकं कङ्कणं अस्ति, मम आवरणं त्वमेव; अपरं तु धनञ्जयः नाम्ना सर्पः। नीलवर्णः, कज्जलसमः, कटिप्रदेशे दृढं स्थितः, शोभां करोति।" ततः, स्वामिनः आश्रयक्लेशं दृष्ट्वा सेवकः क्रोधेन दग्धः, लज्जां उष्णतां च श्वसन्, तत्र दुःखेन वृक्षमूलस्थः वचनं उवाच। ततः, तस्य अश्वस्य नाम दिवि प्रसिद्धं अभवत् — "जिमूतकेतुः" इति। अथ, हे मुने, शरदृतुः आगतः, लोकान् प्रकाशयन्। कमलानि गन्धं प्रसारयन्ति, पक्षिणः नीडं स्थापयन्ति, मृगशृंगः तीक्ष्णः, जलानि अपवित्राणि। गोपालग्रामाः अपि हर्षेण उल्लसन्ति, साधवः संतोषं अनुवर्तन्ते। साधूनां मनांसि, दिशामुखैः, चन्द्रकिरणैः इव, समं प्रकाशं प्राप्नुवन्ति। सतीं गृहीत्वा, शिवः मन्दरं पर्वतं प्रति अगच्छत्। शम्भुः, श्रीमान् भगवान्, सत्या सह आनन्दं अकरोत्। ततः दक्षः, प्रजापतिः, यज्ञं आरब्धवान्। कश्यपादीन् आहूय, सभ्यत्वे नियुक्तवान्। अनसूया, अत्रिः, धृतिः, कौशिकः च तत्र उपस्थिताः। चन्द्रः, ब्रह्मन्, अङ्गिराः ऋषिः च तत्र आसन्। गुणैः युक्ताः, वेदविद्यायाः निष्णाताः, पण्डिताः तत्र उपस्थिताः। दक्षः तान् आहूय, यज्ञवाटिकायां द्वाररक्षणे नियुक्तवान्। भृगुं मन्त्राधिकाराय यथावत् नियुक्तवान्। प्रजापतिः धनाधिपतित्वे नियुक्तः। सतीं शङ्करं च विहाय, सर्वान् यज्ञे आमन्त्रितवान्। ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, प्रमुखः, अग्रगण्यः अपि न आमन्त्रितः। दक्षः कपालिनं शिवं न आमन्त्रितवान्। किं कारणं, येन शङ्करः, देवेषु श्रेष्ठः, त्रिशूलधारी, त्रिनेत्रः, कपालिन्, कर्मणा एवं अभवत्? एतद् आदिपुराणे ब्रह्मणा, अनिर्वचनीयेन रूपेण, उक्तम्। यदा सूर्यतारकाः शक्तिहीनाः अभवन्, वाताग्निः च लुप्तः। यदा पर्वतवृक्षाः निमग्नाः, सर्वं घोरतमसि आच्छादितं, दुस्तरं च अभवत्।