वामनपुराणम्

श्रीधराय नमः, यः वामनरूपं धारयति, तस्मै नमः। नारदः वामनपुराणं विषये पृच्छति। "पूर्वं वामनरूपं किमर्थं धारितं तद्विषये मम सन्देहः महान् अस्ति।" इति चेद्, देवाः आपस में सहस्रद्वयं युध्यन्ति। तत्र, शंकरस्य प्रियपत्नी, हिमवत्स्य गृहे जाताऽसौ, उत्कृष्टवर्णा अस्ति। "कृपया मम सन्देहं निवारय, त्वं सर्वज्ञः स्मि," इति नारदः प्रार्थयति। "हे द्विज, विविधव्रतानां विधिं मम प्रति स्पष्टं कुरु," इति सः प्रार्थयति। तदा, श्रेष्ठवक्ता नारदं, तपस्विनं, सम्बोधितवान्। "सर्वश्रेष्ठः ऋषिः, ध्यानं स्थिरं कृत्वा शृणु," इति सः वदति। ग्रीष्मऋतु आगच्छति, जब वायु च उष्णता च सह यत्र गच्छामः। "हे सुन्दरि, अहं वनान्तरे अनाश्रितः, सदा भ्रमामि," इति सति, शिवसहितं ग्रीष्मं यापयति। वर्षा ऋतु आगच्छति, यः रागपूर्णः अस्ति, दिशाः मेघैः कृतशीतलता। तदा, सति, प्रेमपूर्वकं देवेशं वदति, "वृष्टिं दृष्ट्वा, निस्संकोचं वर्तते।" तत्र, वृष्टिमयमेघेषु चञ्चलः वज्रः चञ्चलति, तदनन्तरं तितिक्षुकाः कुक्कुटाः केकेवः कूजन्ति। कदम्ब, शर्ज, अर्जुन, एवं केतकी वृक्षाः, सूक्ष्मवायुविघातेन पुष्पाणि प्रकटयन्ति। यथा योगिनः, सर्वतः, गहनमूलानि त्यक्त्वा गच्छन्ति, तद्वत् जलस्य प्रचुरता दृष्ट्वा, वीराः तरूणां वृक्षाणां मध्ये भ्रमन्ति। "किमर्थं, यदि निर्बुद्धैः सह वर्तते, तर्हि स्त्री असंयमिता भवति?" इति प्रश्नः। बिल्ववृक्षाः फलयन्ति, नद्यः जलं ददति, महतीः तालः पत्रैः च कमलैः अलङ्कृताः। "इदानीं तत्र उत्तमे स्थले गृहम् अत्र निर्मातुम्, यत्र अहं सुखेन वसामि, हे शम्भो," इति सति प्रार्थयति। "मम गृहस्थधनं नास्ति, मम आवरणं मृगचर्म, प्रियतमाऽसि," इति सा वदति। "एकं कंकणं मम अस्ति, यत् ते आवरणं, अन्यं च दशनाम्ना नागः अस्ति।" नीलः, यः काजलवर्णः, चित्तवृत्तिम् अपि प्रकटयति। तदा, सेवकः स्वामिनः आश्रयस्य कठिनतां दृष्ट्वा, क्रोधेन श्वासं त्यजति। "वृक्षस्य मूलतः स्थिता, अहं महान् दुःखेन वदामि।" ततः, तस्य अश्वस्य नाम स्वर्गे प्रसिद्धं जातं जिमूतकेतु। ततः, शीतकालः आगच्छति, हे ऋषि, यः लोकानां प्रकाशं ददाति। कमलानि सुगन्धं फैलयन्ति, पक्षिणः गृहे निवसन्ति, मृगस्य शृङ्गं तीव्रं अस्ति, जलानि अपवित्राणि। गोपालग्रामाः हर्षेण प्रफुल्लिताः, धर्मशीलाः च संतोषं प्राप्नुवन्ति। "सत्याः चन्द्रस्य प्रकाशेण, धर्मशीलानां मनः स्पष्टं वर्तते," इति सः वदति। सति, ताम्रकान्तं गृहीत्वा पर्वतेश्वरं मन्दारं गच्छति। शम्भुः, महात्मा, सत्यया सह प्रसन्नः अस्ति। दक्षः, प्रजापतिः, यज्ञं आरभते, कश्यपान् आमन्त्र्य, सभा स्थापयति। अनसूया, अत्रि, धृति, कौशिकः च सह, चन्द्रः च, हे ब्रह्मन्, अंगिरसः च सन्निविष्टाः। ते सर्वे विद्या, गुणैः सम्पन्नाः, वेदेषु च शाखासु सिद्धाः।