ਉਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਫੂਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਰਿਤਸ੍ਤਟੇ
ਜੀਵਨ ਸੁੰਞੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ।
ਸਂਤਾਪਯਞ੍ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ੍ਤਮੇਤਿ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਲੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਯਾ ਬਤ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਸੜ ਕੇ, ਸਖਤ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਤੇਨਾਸੌ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਜੇਤਾ ਨਾਸ੍ਤਮੇਤਿ ਰਵਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਚੰਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਕਦੇ ਲੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਰਾਤ੍ਰਾਵਪਿ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਰਵੌ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿ ਚੈਵਾਨ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਨ੍ਯੇ ਹਰਸ੍ਯ ਚ
ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਲਈ, ਕੁਝ ਚੰਨ ਲਈ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਰਾ ਲਈ।
ਯਦਿਯਂ ਰਜਨੀ ਰਮ੍ਯਾ ਕृਤਾ ਸਤਤਕੌਮੁਦੀ
ਜੇ ਇਹ ਰਾਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਚੰਨਣ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ,
ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰਰ੍ਚਿਤਃ ਕੁਸੁਮੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾ
ਦੂਜੀ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੌਤਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਚ ਮਹਾਭੋਗੈਰਨਸ੍ਤਮਿਤਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਵੱਡੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਪ੍ਤਂ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਰੁਦ੍ਰਾਰਾਧਨਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਰੁਦਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭਾਰੀ ਤਪ ਵੇਖ ਕੇ,
ਤੁष੍ਟੇਨ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਦਤ੍ਤਂ ਵਰਂ ਚਾਸ੍ਯੈ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰ ਦਿਤਾ।
ਵ੍ਰਤੇਨੇਹ ਤ੍ਵਖਣ੍ਡੇਨ ਤੇਨਾਖਣ੍ਡਃ ਸ਼ਸ਼ੀ ਦਿਵਿ
ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨਾ ਟੁੱਟੀ, ਚੰਨ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੋ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਅਸ੍ਮਾਕਮਾਨਨ੍ਦਕਰੋ ਦਿਵਾ ਤਪਤਿ ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍
ਉਹ ਦਿਨ ਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ਙ੍ਕਨਿਰ੍ਜਿਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨ ਵਿਭਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਰਾ
ਚੰਨ ਵਲੋਂ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।
ਵਿਕਚਾਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਨ੍ਤੇ ਜਾਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਪੱਕਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਤੋ ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਦਿਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਮਨ੍ਯਤ ਕਿਮੇਤਦ੍ਧਿ ਲੋਕੋ ਵਕ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਲੋਕ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।'
ਆਸਮਨ੍ਤਾਜ੍ਜਗਦ੍ ਗ੍ਰਸ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਰਜਨੀਚਰੈਃ
ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ—ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿਸ਼ਾਚਰਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਤਾਮਚਿਨ੍ਤਯਤ ਯੋਗਵਿਤ੍
ਯੋਗ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਦੀ ਵਾਧੂ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੂਜਾਸੁ ਸਂਸਕ੍ਤਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਤਾਨ੍
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਮਹਾਂਸ਼ੁਨਖਰਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਵਿਘਾਤਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਸੂਰਜ, ਜਿਸਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨਖ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਾਸ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਚ੍ਯੁਤਿਰ੍ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਘਾਤਕृਤ੍
ਆਪਣੇ ਫਰਜ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਾ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੁਭੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਰਂ ਤਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਚ ਯਥੈਚ੍ਛਯਾ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਨਿਪਪਾਤਾਮ੍ਬਰਾਦ੍ ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਪੁਣ੍ਯ ਇਵ ਗ੍ਰਹਃ
ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਮੋ ਭਵਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਇਦਮੁਚ੍ਚੈਰੁਦੀਰਯਤ੍
ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: 'ਭਵਾ ਨੂੰ, ਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!'
ਹਾ ਦੇਤਿ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰਭਕ੍ਤਃ ਪਤਤ੍ਯਸੌ
ਸਾਰੇ ਚੀਕ ਮਾਰ ਉੱਠੇ, 'ਹਾਏ!'—ਕਿ ਹਰਾ ਦਾ ਭਗਤ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਕੇਨਾਸੌ ਪਾਤ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਇਹਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਪਾਤਿਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਰਂ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤਦ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਗਿਆ—