ਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਪਿ ਕਥਿਤਾ ਯੇ ਚਾਚਾਰਾ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਹਿ
ਕਿਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਆਚਾਰ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਹਨ।
ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਯਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤ੍ਵੇਕਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਦਾਚਰ
ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਅਮਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਹਾਪਯਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸੌ ਪਰਿਕੁਪ੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਰੀਤ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੁਰ੍ਵੈ ਯਤਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਦਾਚਰ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਦੀ ਇਹ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸੂਰਜ ਆਪ ਹੀ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸਂਤ੍ਯਜੇਚ੍ਚਾਪਿ ਨਿਜਂ ਹਿ ਧਰ੍ਮਂ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯੇਤ ਦਿਵਾਕਰਸ੍ਤੁ
ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਵਾਕਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਗਾਮ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਪੁਰਂ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਮ੍ਹੂਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਦਾਨਂ ਦਯਾ ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਮਾਨਿਤਾ
ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ—
ਸਦਾਚਾਰਨਿषੇਵਿਤ੍ਵਂ ਪਰਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਕਾਃ
ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਰੀਅਤ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋਹਮਾਜ੍ਞਾਪਯੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਵਿਕਲ੍ਪਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਕਰੋ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਙ੍ਗਂ ਤੇ ਧਰ੍ਮ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਦਾਟਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਗਨ੍ਤੁਂ ਨਾਸ਼ਕ੍ਤੁਵਨ੍ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਸੂਰਜ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਦ, ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਦਿਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਣਦਾਯਾਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍
ਦਿਨ ਚ ਉਹ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
ਸ਼ਸ਼ਙ੍ਕਮਿਤਿ ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਾਦਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਚੰਦ ਦੀ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਕਸਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਭੂਤਿਂ ਦਾਤੁਮੀਪ੍ਸਵਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਖਿੜ ਪਏ।
ਤਾਨ੍ ਵਾਯਸਾਸ੍ਤਦਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕੌਸ਼ਿਕਾਨ੍
ਫਿਰ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਾਂ ਦਿਨ ਚ ਕੌਸ਼ਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਸਨ।
ਆਕਣ੍ਠਮਗ੍ਨਾਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਥ ਵਾਸਰਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਦਿਨ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਗਲੇ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਮਨ੍ਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਦਿਵਸਮਿਦਮੁਚ੍ਚੈਰ੍ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਦਿਨ ਭਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਉਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਫੂਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਰਿਤਸ੍ਤਟੇ
ਜੀਵਨ ਸੁੰਞੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ।
ਸਂਤਾਪਯਞ੍ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ੍ਤਮੇਤਿ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਲੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਯਾ ਬਤ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਸੜ ਕੇ, ਸਖਤ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਤੇਨਾਸੌ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਜੇਤਾ ਨਾਸ੍ਤਮੇਤਿ ਰਵਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਚੰਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਕਦੇ ਲੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਰਾਤ੍ਰਾਵਪਿ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਰਵੌ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿ ਚੈਵਾਨ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਨ੍ਯੇ ਹਰਸ੍ਯ ਚ
ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਲਈ, ਕੁਝ ਚੰਨ ਲਈ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਰਾ ਲਈ।
ਯਦਿਯਂ ਰਜਨੀ ਰਮ੍ਯਾ ਕृਤਾ ਸਤਤਕੌਮੁਦੀ
ਜੇ ਇਹ ਰਾਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਚੰਨਣ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ,
ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰਰ੍ਚਿਤਃ ਕੁਸੁਮੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾ
ਦੂਜੀ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੌਤਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਚ ਮਹਾਭੋਗੈਰਨਸ੍ਤਮਿਤਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਵੱਡੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।