ਪੂਰ੍ਵ ਉਤ੍ਤਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹਿਰਣ੍ਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰ
ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਿਰਣਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਹਰਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਸ਼ਚਿਮੇ
ਭਾਰਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰੇ ਚ ਕੁਰੁਰ੍ਵਰ੍षਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਵृਤਃ
ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਲਾਵृਤਾਦ੍ਯਾ ਯੇ ਚਾष੍ਟੌ ਵਰ੍षਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੈਵ ਭਾਰਤਮ੍
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਅੱਠ ਭਾਗ ਹਨ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਨੋਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਉੱਤਮ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਮੱਧਮ ਨਹੀਂ।
ਸਾਗਰਾਨ੍ਤਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਅਗਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਸਭ ਭਾਗ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਨਾਗਦ੍ਵੀਪਃ ਕਟਾਹਸ਼੍ਚ ਸਿਂਹਲੋ ਵਾਰੁਣਸ੍ਤਥਾ
ਨਾਗਦਵੀਪ, ਕਟਾਹ, ਸਿੰਹਲ ਤੇ ਵਾਰੁਣਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੁਮਾਰਾਖ੍ਯਃ ਪਰਿਖ੍ਯਾਤੋ ਦ੍ਵੀਪੋ ऽਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਃ
ਕੁਮਾਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦਵੀਪ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਆਨ੍ਧ੍ਰਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਮਤੇ ਵੀਰ ਤੁਰੁष੍ਕਾਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਚੋਤ੍ਤਰੇ
ਅੰਧ੍ਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਨ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇ ਤੁਰੁਸ਼ਕ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਹਨ।
ਇਜ੍ਯਾਯੁਦ੍ਧਵਣਿਜ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਕृਤਪਾਵਨਾਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਪੂਜਾ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਵਪਾਰ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਾਤ੍ਰ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਤੇ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਾ ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਿਣੋ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਪੁਲਾਃ ਸ਼ੁਭਸਾਨਵਃ
ਇਹ ਪਰਬਤ ਚੌੜੇ, ਉੱਚੇ, ਸੋਹਣੇ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਵਾਤਨ੍ਧਮੋ ਵੈਦ੍ਯੁਤਸ਼੍ਚ ਮੈਨਾਕਃ ਸਰਸਸ੍ਤਥਾ
ਵਾਤੰਧਮ, ਵਿਦ੍ਯੁਤ, ਮੈਨਾਕ ਅਤੇ ਸਰਸ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਜ੍ਜਾਯਨਃ ਪੁष੍ਪਗਿਰਿਰਰ੍ਬੁਦੋ ਰੈਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਉੱਜਾਯਨ, ਪੁਸ਼ਪਗਿਰੀ, ਅਰਬੁਦਾ ਅਤੇ ਰੈਵਤ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਵਤਃ ਕੋਙ੍ਗਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ऽਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਸ਼੍ਰੀਪਰਬਤ, ਕੋਂਗਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਬਤ ਵੀ ਹਨ।
ਤੈਃ ਪੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਯਾਸ੍ਤਾਃ ਸਮ੍ਯਙ੍ ਨਿਸ਼ਾਮਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਬਤਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਸ਼ਤਦ੍ਰੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ ਨੀਲਾ ਵਿਤਸ੍ਤੈਰਾਵਤੀ ਕੁਹੂਃ
ਸ਼ਤਦ੍ਰੁ, ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ, ਨੀਲਾ, ਵਿਤਸਤਾ, ਇਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਕੁਹੂ।
ਗੋਮਤੀ ਧੂਤਪਾਪਾ ਚ ਬਾਹੁਦਾ ਸਦृषਦ੍ਵਤੀ
ਗੋਮਤੀ, ਧੂਤਪਾਪਾ, ਬਾਹੁਦਾ ਅਤੇ ਸਦ੍ਰਿਸਦਵਤੀ।
ਸਰੂਸ਼੍ਚ ਸਲੌਹਿਤ੍ਯਾ ਹਿਮਵਤ੍ਪਾਦਨਿਃਸृਤਾਃ
ਸਰੂ ਅਤੇ ਲੌਹਿਤਯਾ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਪਰ੍ਣਾਸ਼ਾ ਨਨ੍ਦਿਨੀ ਚੈਵ ਪਾਵਨੀ ਚ ਮਹੀ ਤਥਾ
ਪਰਨਾਸ਼ਾ, ਨੰਦਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ ਅਤੇ ਮਹੀ ਵੀ।
ਸਿਪ੍ਰਾ ਹ੍ਯਵਨ੍ਤੀ ਚ ਤਥਾ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸਿਪਰਾ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ, ਜੋ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਾ ਚ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਾਪਵਾਹਿਕਾ
ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਤੋਂ ਵਹਣ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ।
ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਪਿਪ੍ਪਲਸ਼੍ਰੋਣੀ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਵਞ੍ਜੁਲਾਵਤੀ
ਹੋਰ ਵੀ: ਪਿੱਪਲਾਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵੰਜੁਲਾਵਤੀ।
ऋਕ੍ਸ਼ਪਾਦਪ੍ਰਸੂਤਾ ਚ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਬਲਵਾਹਿਨੀ
ਅਰਕਸ਼ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਹੋਰ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਬਲਵਾਹਿਨੀ ਵੀ।
ਵੇਣ ਵੈਤਰਣੀ ਚੈਵ ਸਿਨੀਵਾਹੁਃ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ
ਵੇਣਾ, ਵੈਤਰਨੀ, ਸਿਨੀਵਾਹੁ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਾਦਪ੍ਰਸੂਤਾਸ਼੍ਚ ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਫ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।
ਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾ ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਵਾਹ੍ਯਾ ਕਾਵੇਰਿਰੇਵ ਚ
ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ, ਵਾਹਿਆ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਵੀ।
ਏਤਾਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਮਹਾਨਦ੍ਯਃ ਸਹ੍ਯਪਾਦਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਇਹ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆ ਹਨ, ਜੋ ਸਹਿਆ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਨੀ ਚੈਵ ਸੁਦਾਮਾ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਃ
ਸਿਨੀ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਿੱਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਇਹ ਸਭ ਹਨ।
ਜਗਤੋ ਮਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਾਗਰਯੋषਿਤਃ
ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।