ਉਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵੇਗਾਤ੍ ਪਰਿਘਂ ਹੁਤਾਸ਼ਂ ਸਮਾਦ੍ਰਵਤ੍ ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਠਾਈ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਚੀਕਦਾ, 'ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!'
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਨਿष੍ਪਿਪੇष ਤਤੋ ऽਨ੍ਧਕਃ ਪਾਵਕਮਾਸਸਾਦ
ਉਸ ਨੇ ਗਦਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੱਜੀ, ਫਿਰ ਅੰਧਕ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸਮਾਹਤੋ ऽਗ੍ਨਿਃ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯ ਸ਼ਮ੍ਬਰਂ ਤਥਾਨ੍ਧਕਂ ਸ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ऽਭ੍ਯਧਾਵਤ੍
ਵੱਜ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਧਕ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
ਸ ਤਾਡਿਤੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਦਿਤਿਜੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਭਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰਣਾਜਿਰਾਦ੍ਵਿ
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਲੋਂ ਵੱਜ ਕੇ, ਅੱਗ ਡਰ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ।
ਯਾਨ੍ ਯਾਞ੍ਸ਼ਰੇਣ ਸ੍ਪृਸ਼ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਕृਤਵਾਨ੍ ਰਣਾਜਿਰਾਤ੍
ਜੋ ਵੀਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਦਨੁਪੁਙ੍ਗਵੈਸ੍ਤੁ ਤਦਾਨ੍ਧਕੋ ਭੂਮਿਮੁਪਾਜਗਾਮ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਆਇਆ।
ਸਹਾਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਪਰਿਚਾਰਣਾਯ ਪਾਤਾਲਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਸਮਾਵਸਨ੍ਤ
ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਏ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਪਾਤਿਤੋ ਭੁਵਿ ਸੂਰ੍ਯੋਣ ਤਤ੍ਕਦਾ ਕੁਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਚ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਹੋਇਆ?
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪਾਤਿਤੋ ਭੂਮ੍ਯਾਮਾਕਾਸ਼ਾਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣ ਹਿ
ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਿਆ?
ਯਥੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਮਾਂ ਕਥ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾਨਘ
ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗੁਣਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸੁਕੇਸ਼ਿਰਭਵਤ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੁਕੇਸ਼ਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਾਦਾਦਜੇਯਤ੍ਵਮਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਵਧ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜੈਯਤਾ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰੇਮੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧੂ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮਪਥਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਾਂਸ੍ਤੁ ਦਦृਸ਼ੋ ऋषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖੇ।
ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮੇ ਨ ਚੌਵਾਜ੍ਞਾਪਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਕੇਨ ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਸਤ੍ਸੁ ਕੇਨਾਸੌ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਵਿਮृਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਯੋਰ੍ऽਥਮਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਧਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵੇਦ੍ ਵੀਰ ਇਹ ਚਾਮੁਤ੍ਰ ਚਾਵ੍ਯਯਮ੍
ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦੇਵੇ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸਤ੍ਸੁ ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਸ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਦਰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਦੱਸੋ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵੇਦਵੇਤ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਰਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਆਪਣੀ ਪਾਠ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੇਦਨਂ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਹਰਭਕ੍ਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ
ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਹਰਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਸ੍ਥਿਰਾ
ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡਟੇ ਰਹਿਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਧਰ੍ਮ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪੱਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਭਵਾਨ੍ਯਾਂ ਭਕ੍ਤਿਰੇਵ ਚ
ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਭਵਾਨੀ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੈ।
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਿਲ੍ਪਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਃ ਕਿਂਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਭ ਕਲਾ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਕਿੰਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਮਚਾਰਿਤਵਂ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਪੈਤृਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਵੇਦਿਤ੍ਵਮਾਰ੍ਥੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਰਥ ਦਾ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਮਨਾਯਾਸਂ ਦਯਾਹਿਂਸਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਦਮਃ
ਕੰਜੂਸੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਦਇਆ, ਅਹਿੰਸਾ, ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ—
ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਦੇਵ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਮਾਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ੰਕਰ, ਭਾਸਕਰ ਤੇ ਦੇਵੀ ਵਿਚ ਇਹ ਮਾਨਵ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।